مشخصات مورفولوژیک لارو ، شفیره و بالغ آنوفل ها

 

مشخصات مورفولوژیک لارو ، شفیره و بالغ آنوفل ها

---

 مشخصات مورفولوژیک لارو آنوفل ها :

1- سر اسكلروتيزه به رنگ قهوه اي يا سياه، خوب رشد كرده و داراي يك زوج آنتن و يك زوج چشم مركب، همراه با يك زوج برس دهاني برجسته (Mouth brush).

2- سينه تقريباَ كروي شكل ، فاقد پا ، با موهاي متعدد ساده يا منشعب كه معمولاً بلند و واضح هستند و عرض سينه  از عرض سر و شكم بيشتر است.

3- شكم داراي 9 بند قابل روئيت  كه در روي سطح پشتي بندهاي  8-1 شكم ، قطعات اسكلروتيزه كوچك و قهوه اي رنگ به نام پلاك ترگال (Tergal Plate)  وجود دارد كه شكل و اندازة آن در گونه هاي مختلف متغير است و علاوه بر اين در هر يك از بندها ممكن است 3-1 عدد پلاك ترگال فرعي بسيار كوچك در قسمت خلفي پلاك ترگال اصلي وجود داشته باشد. بعلاوه اكثر  و يا تمام بندهاي شكم داراي يك زوج ابريشم پنجه اي (Palmate Hair) كاملاَ رشد كرده مي باشند كه گاهي نيز بنام ابريشم هاي شناور (Float Hair) ناميده مي شوند. اين ابريشم ها همراه با يك زوج ابريشم پنجه اي سينه كه با سطح آب در تماس هستند لاروها را به صورت موازي در سطح آب قرار مي دهند .

4- لارها فاقد سيفون تنفسي مي باشند و روي قسمت خلفي بند هشتم يك زوج منفذ تنفسي وجود دارد.

5- آخرين بند شكم داراي چهار دسته موهاي بلند بوده كه موهاي دمي (Caudal brushes) را تشكيل مي دهند و در بسياري از گونه ها يك دسته بزرگتر مو ، برس شكمي را بوجود مي آورد.

 

 

 

مشخصات شفيره آنوفل ها :

1- در شفيره ها سر و سينه با هم يكي شده و تشكيل سرـ سينه  (Cephalothorax) را مي دهد و در قسمت پشتي يك زوج شيپور تنفسي  وجود دارد كه توسط آن عمل تنفس را انجام مي دهند.

شيپورهاي تنفسي كوتاه، انتهاي آنها گشاد و ظاهري به شكل مخروط دارند. همچنين يك جفت خار ميخي شكل كوتاه در طرفين و لبه خلفي بندهاي  دوم يا سوم تا هفتم شكم قرار دارد.

2- شكم مركب از ده بند است كه فقط هشت بند آن قابل روئيت مي باشد. روي هر بند تعدادي موهاي كوتاه وجود دارد و آخرين بند به يك زوج اندام پهن و بيضي شكل به نام پارو (Paddles) منتهي مي شود كه امكان جابجايي شفيره را فراهم مي سازد. در بين پاروها يك برجستگي كيسه مانند وجود دارد كه حاوي اندام تناسلي خارجي در حال رشد پشه بالغ مي باشد.

  

مشخصات مورفولوژیک بالغ آنوفل ها :

پشه هاي آنوفل حشرات كوچكي هستند به طول 8 ميليمتر و داراي دگرديسي كامل ، بدنشان از سه قسمت سر (Head) ، سينه (Thorax) و شكم (Abdomen) تشكيل شده است

 

 سر ( Head ) : تقريباَ كروي بوده و چشمها در دو طرف آن قرار دارند. شاخكها بر حسب نر و ماده بودن آنها فرق مي كند به اين ترتيب كه در نرها از 16 بند با موهاي زياد و در ماده ها از 15 بند با موهاي كمتر تشكيل يافته است. در روي سر قطعات دهاني قرار دارند.

-    مشخصات ماده ها :  پالپ ها به اندازه خرطوم بوده و در راستاي آن قرار مي گيرند. پالپ ها ممكن است با حلقه هاي پهن يا باريك و فلسهاي رنگ پريده بويژه در نيمه انتهايي مشخص شوند.

-    مشخصات نرها :  پالپ ها تقريباَ به اندازة خرطوم است ولي انتهاي آنها به طور واضح متورم شده و شبيه چماق (Club shape) مي باشد. گاهي انتهاي پالپ ها به طرف خارج خم شده و از خرطوم دور مي شود. روي انتهاي آنها نيز ممكن است حلقه هايي از فلس هاي رنگ پريده وجود داشته باشد.

 

سينه( Thorax )  :  كروي شكل و در ناحية پشت برجسته است. سه حلقه سينه با هم يكي شده و حلقة مياني تقريباَ تمام پشت را اشغال مي كند. قسمت خلفي اسكوتلوم در هر دو جنس نر و ماده مدور بوده و در تمام لبة آن مو وجود دارد.

- بالها (Wings) : پشه ها داراي دو جفت بال هستند كه در روي حلقه هاي دوم و سوم سينه  قرار دارند. اولين زوج بال فعال بوده و دومين زوج (Halter)  بسيار كم رشد كرده و عمل تعادل را انجام ميدهند. در بيشتر آنوفل ها، فلس تيره و روشن روي رگبالهايشان در كنار يكديگر قرار گرفته   و تشكيل لكه هاي مشخصي را مي دهند. در گونه هاي مختلف شكل اين لكه ها فرق  مي كند ولي در چند گونه معدود  رگبالها كم و بيش به صورت يكنواخت با فلس تيره و يا اغلب   قهوه اي پوشيده شده است .

 

 

- پاها ( Legs ) : يك جفت پا روي هر حلقة سينه قرار دارد. پاها دراز و باريك بوده و از 3 قسمت اصلي و تقريباّ مساوي به نامهاي  فمور (Femur)، تيبيا (Tibia) و تارسوس (Tarsus) تشكيل شده است.

 

شكم ( Abdomen ) : از حلقه هاي متعدد تشكيل شده است. اولين حلقه به سينه متصل بوده و آخرين حلقه نسبتاَ كوچك است. شكم نيز داراي ابريشم يا مو يا فلس بوده و در انتهاي شكم دستگاه تناسلي نر يا ماده قرار دارد. در ماده ها تنها يك اسپرماتك وجود دارد.

آنوفل هاي بالغ به هنگام استراحت ، معمولاَ بدنشان با سطح اتكا يك زاويه تشكيل مي دهد يعني خرطوم و بدن در راستاي يك خط مستقيم قرار مي گيرد. كه در بعضي از گونه ها اين زاويه نزديك به زاويه قائمه و در بعضي گونه ها مثل An.culicifacies  اين زاويه بسيار كم است.

 

 

قطعات دهاني ( Mouthparts ) :

مجموعه قطعات دهاني به نام خرطوم  (Proboscis) ناميده مي شود. خرطوم در پشه ها از نوع گزنده ـ مكنده Piercing-sucking ) ( مي باشد. خرطوم بلند و در هر دو جنس به طور مشخص به طرف جلو متمايل است. در پشه هاي آنوفل ماده خرطوم براي گزيدن و مكيدن خون و در پشه هاي نر، به دليل تحليل رفتن و حذف شدن آرواره هاي بالا و پائين جهت مكيدن شيره و شهد گياهان  بكار مي رود. در طرفين خرطوم پالپ هاي فكي (Maxillary palps) قرار دارند و از 5-3 بند تشكيل شده اند و در هر دو جنس نر و ماده با  خرطوم مساوي هستند.

 

اجزاء يك خرطوم ( Proboscis ):

1-  لب پائين ( Labium ) : بزرگترين قسمت تشكيل دهندة خرطوم بوده، قابل انعطاف و ناوداني شكل است كه به يك زوج برجستگي كوچك بنام Labella  ختم مي شود. لب پائين در واقع به صورت يك غلاف محافظ عمل كرده و ديگر اجزاء خرطوم را در خود جاي مي دهد

2-     لب بالا ( Labrum ) : جزء فوقاني خرطوم را تشكيل داده ، باريك ، نوك تيز و سطح شكمي آن شياردار است.

3-    آروارة پائين  ( Maxilla ) : يك زوج بوده و در درون خرطوم قرار دارند داراي دندانه مي باشد.

4-    آروارة بالا  ( Mandible ) : يك زوج بوده و در درون خرطوم قرار دارند. داراي دندانه هاي ظريف مي باشد

5-    هيپو فارنكس  ( Hypopharynx ) : يك ميله تو خالي و بدون دندانه مي باشد. 

 

   

 

بررسی های اپیدمیولوژیک پشه های آنوفل

 

بررسی های اپیدمیولوژیک پشه های آنوفل

 

---

 حالت هاي شكمي و سيكل گونوتروفيك يك پشه ( Gonotrophic Cycle ) :

بعد از خونخواري، شكم پشه متسع شده و به رنگ قرمز روشن در مي آيد كه پس از چند ساعت تغيير رنگ داده و به رنگ قرمز تيره تبديل مي گردد. سرعت هضم خون به درجه حرارت و رطوبت بستگي دارد. به همان نسبتي كه خون هضم مي شود و تخمك هاي سفيد داخل تخمدان بزرگتر مي شوند ، قسمت خلفي شكم به رنگ سفيد و قسمت قدامي به رنگ قرمز تيره در مي آيد  كه سرانجام با هضم تمامي خون خورده شده و رسيده شدن كامل تخم ها سفيدي تمام حجم شكم  را فرا مي گيرد، در اين حالت پشة باردار به دنبال جاي مناسبي براي تخم ريزي مي گردد و بعد از تخم ريزي ، پشه ماده بار ديگر خونخواري كرده و اين چرخه تكرار مي شود.

به فاصله زماني بين دو بار خون خوردن يك پشه كه در طي آن اعمال رسيدن تخم ها و تخم گذاري انجام مي شود سيكل گونوتروفيك ( Gonotrophic Cycle ) مي گويند و در دماي مناسب حدود 3-2 روز مي باشد.

v  يك دورة گونوتروفيك شامل مراحل زير است:

1- خون نخوردهUnfed )   (: در اين وضعيت شكم پشه كاملاَ از خون خالي بوده و شكم فاقد تخم مي باشد.

2- خون خورده ( Blood-Fed ): در اين وضعيت شكم پشه متسع شده و به رنگ قرمز روشن در مي آيد كه پس از چند ساعت تغيير رنگ داده و به رنگ قرمز تيره تبديل مي گردد.

3- نيمه باردار Half-Gravid ) ( : قسمت خلفي شكم به رنگ سفيد و قسمت قدامي به رنگ قرمز تيره در مي آيد. اين وضعيت كه نشان دهنده نقطه وسط هضم خون و رشد تخمدانها است.

4-باردار ( Gravid ) : در اين وضعيت تمامي خون خورده شده هضم گرديده و تخم ها بطور كامل رسيده شده است در نتيجه كل شكم به رنگ سفيد در آمده است.

 

تعيين وضعيت سني پشه ها Parus rate ) ( :

با بررسي وضعيت شكمي  پشه هاي آنوفل ماده و تشريح تخمدان مي توان تعيين نمود كه پشه هاي صيد شده در چه مرحله سني قرار دارند.  پشه هاي آنوفل را از نظر سني  به 2 مرحلة   نولي پاروس( Nuli Parus) ؛ پشه هاي تخم ريزي نكرده ؛ و پاروس (Parus) ؛ پشه هايي كه حداقل يك بار تخم ريزي كرده اند ؛ تقسيم  مي كنند و در بررسيهاي اپيدميولوژي مالاريا پاروس ريت ‍Parus rate) ( يعني نسبت پشه هايي كه تخم ريزي كرده اند به پشه هايي كه تخم ريزي نكرده اند را محاسبه مي نمايند

 

اسپروزوئيت ريت( Sprozoite Rate )  :

ميزان آلودگي ناقل به اسپروزوئيت ، به نام اسپروزوئيت ريت (Sprozoite Rate) ناميده مي شود و عبارت است از درصد ماده هاي ناقل كه اسپروزوئيت در غدة بزاقي آنها وجود دارد. اين ميزان در گونه هاي مختلف ، فصول مختلف ، و محل هاي مختلف متغير مي باشد. بعنوان مثال اين ميزان در  An.gambiae  و An.arabiensis   بين 5 –1 %  و در مورد ساير گونه ها از قبيل An.albimanus و An.culicifacies كمتر از 1% مي باشد.

در عمل مي توان گفت كه وقتي يك پشة ناقل به انگل مالاريا آلوده گرديد در تمام عمر آلوده كننده باقي مي ماند. دورة نسبتاَ طولاني مرحلة اسپوروگوني در پشه ها يكي از نقاط مهم در انتقال مالاريا مي باشد. زمان اين دوره با كاهش دماي محيط افزايش يافته و سبب قطع زنجيرة انتقال مالاريا گرديده و با افزايش دماي محيط  اين دوره كوتاهتر شده و انتقال مالاريا نيز به سرعت افزايش مي يابد. اسپروزوئيت ريت مسائلي مانند  ناقل اصلي بودن ، ناقل ثانوي بودن و فصل انتقال مشخص نموده و در ارزشيابي درمان همگاني مفيد مي باشد.

 

پشه هاي آنوفل و انتقال مالاريا

 

پشه هاي آنوفل و انتقال مالاريا

 

---

 عوامل دخيل در انتقال مالاريا توسط پشه هاي آنوفل:

 

 1- گونه پشه  ( Species ): تمام آنوفل ها قادر به پرورش انگل مالاريا در بدن خودشان نبوده و فقط گونه هاي معدودي ( 70 گونه از 438  گونة شناخته شده ) قادر به انتقال مالاريا هستند.

2- جنس پشه ( Sex ) : فقط پشه هاي ماده بدليل خونخواري قادر به انتقال مالاريا هستند.

3- تكرر خونخواري  ( Frequency of blood feeding ): هر چه دورة خونخواري و تعداد دفعات خونخواري در هر وعده بيشتر باشد شانس انتقال مالاريا توسط آن گونه بيشتر مي شود.

4- طول پرواز  ( Flight range ) : پشه هايي كه پرواز طولانيتري دارند ، مي تواند مالاريا را به نقاط دورتر منتقل نمايند. ديده شده است كه  An.Pharoensis كه فقط در مصر ناقل مالاريا است، توانسته است پس از طي مسافتي حدود 132 كيلومتر در فلسطين اشغالي كانون مالاريا ايجاد كند.

5- عوامل محيطي :

الف – درجه حرارت ( Temperature ) : برروي سير تكاملي و طول عمر پشه و دورة اسپوروگوني تاثير مي گذارد. انتقال مالاريا در دماي بالاتر از °C 36 متوقف شده و انتقال مالارياي ويواكس در كمتر از   °C 16 و  فالسيپارم در كمتر از  °C 19 انجام نمي شود.

ب- رطوبت نسبي  ( Relative Humidity ) : روي طول عمر پشه ها و دورة اسپوروگوني تاثير مي گذارد . براي انتقال مالاريا رطوبت نسبي بايد 60%  و بالاتر باشد.

ج- ساير عوامل جوي و محيطي : ريزش باران و برف ، وزش باد ، ميزان نفوذ پذيري خاك ، جنس خاك ، توپوگرافي منطقه ، وجود غارها و شكاف ها در دامنة كوه ، منابع آب ، شوري و يا شيريني آب و . . .  در پيدايش شرايط مناسب براي انتقال يا عدم انتقال مالاريا دخالت دارند.

6- عوامل بيولوژيكي : وجود ويروسهاي بيماريزاي موجود در محيط براي لارو و بالغ پشه ها ، پوشش گياهي منطقه ، وجود ماهي هاي لاروخوار، وجود حيوانات جهت خونخواري پشه ها عواملي هستند كه بطور مستقيم يا غير مستقيم بر انتقال مالاريا توسط پشه ها تاثير مي گذارند.

  

خصوصيات مهم براي برقراري شرايط اپيدمي :

فقط پشه هاي آنوفل ماده بدليل  تغذيه از خون در انتقال مالاريا نقش دارند. پشه هاي آنوفلي كه بطور مؤثر در انتقال مالاريا شركت دارند معمولاً داراي خصوصيات زير مي باشند:

1-     در جمعيت انبوه ظاهر مي شوند High Density ) (

2-     انسان دوست بوده و ترجيحاَ از انسان خونخواري مي نمايند (   Feeding Habits )

3-     اندوفيل و اندوفاژ باشند ( در داخل اماكن خونخواري و استراحت مي نمايند )

4-  پشه ها به انگل حساس باشند. بدليل اينكه مالاريا توسط گونه هاي خاصي از پشه هاي آنوفل منتقل مي شود حتي سوش گونة آنوفل نيز مي تواند مهم باشد

5-    پشه هاي آلوده  شانس كافي براي زنده ماندن و طي دورة اسپروگوني در بدنشان داشته باشند( High Longevity ) .

بعبارت ديگر پشه مي بايست در هنگام خونخواري از انسان به انگل مالاريا آلوده شده و سپس آنقدر زنده بماند تا پس از طي رشد انگل در بدنش بتواند آنرا به انسان ديگري منتقل كند، يعني ميزان بقاء بالايي داشته باشند. ميزان بقاء يكي از مهمترين عوامل در انتقال مالاريا محسوب مي گردد. پشة ماده در شرايط مطلوب ممكن است يك ماه يا بيشتر عمر نمايند ولي اين دوره در شرايط طبيعي بسيار كوتاهتر است. رشد و تكثير پلاسموديوم در بدن پشه ، پس از دريافت خون محتوي انگل ، حداقل 8 تا 10 روز است . لذا پشه هاي ماده حداقل بايد 4 تا 5 دورة تخم گذاري را سپري نموده تا به مرحلة آلوده كنندگي وارد شوند. بنابراين پشه هايي مالاريا را منتقل مي كنند كه در گروه سني متوسط يا مسن باشند. از آنجايي كه در بهترين شرايط دورة اسپوروگوني در حدود 1%  پشه ها طي شده و آلوده به انگل مي گردند بايد حداقل 70 %  پشه ها در يك روز زنده بمانند تا بتوانند دورة حداقل 10 -8 روزة رشد انگل در بدن خود را در دماي 30 درجة سانتيگراد سپري نمايند.

 

بیولوژی پشه های آنوفل

 

بیولوژی پشه های آنوفل

 

---

 توليد مثل و باروري :

جفتگيري معمولاَ هنگام غروب و اوايل شب نزديك لانه لاروي و به فاصلة نسبتاَ كمي بعد از خروج بالغ از شفيره انجام مي شود. در بعضي از گونه ها پشه هاي نر تشكيل پرواز عروسي Swarming ) ( مي دهند و ماده ها براي جفت گيري و لقاح به داخل جمعيت در حال پرواز آنها وارد مي شوند. پشه هاي ماده داراي كيسة ذخيرة  اسپرم ) Spermatheca ( بوده و قريب به اتفاق آنها پس از باروري تا پايان عمر داراي ذخيرة اسپرم مي باشند. بعد از باروري يك پشه و خونخواري  تخمدانها شروع به رشد مي نمايند.

 

عمل گزيدن و خونخواری در پشه ها: 

مجموعه قطعات دهاني پشه ها خرطوم (Proboscis) ناميده مي شود. خرطوم در پشه ها از نوع گزنده ـ مكنده (Piercing-sucking) مي باشد. خرطوم بلند و به طرف جلو متمايل است. در پشه هاي آنوفل ماده خرطوم براي گزيدن و مكيدن خون و در پشه هاي نر، به دليل تحليل رفتن و حذف شدن آرواره ها جهت مكيدن شيره و شهد گياهان  بكار مي رود.

موقعي كه پشه ماده ميزبان را گزش مي كند قسمت هايي از خرطوم شامل لب بالا، هيپوفارنكس، آرواره هاي بالا و پائين پوست ميزبان را سوراخ و وارد آن مي شوند. خون ميزبان از طريق قطعات دهاني كه وارد پوست و عروق خوني شده، مكيده و وارد معدة پشه گردد. يك زوج غدد بزاقي سه لُبه كه در قسمت تحتاني  و قدامي سينه قرار دارند، مايع بزاق را به كه حاوي مواد ضد انعقاد بوده به طرف لوله هاي بزاقي و كانال بزاقي (Salivary canal) ميراند و مانع از انعقاد خون و مسدود شدن مجراي دهاني در طي عمل گزيدن مي شوند. 

 

  طول پرواز پشه ها:  

 طول پرواز پشه ها بسته به انواع آنها و شرايط آب و هوا متغير بوده . ولي بطور كلي در شرايط عادي پشه هاي بالغ مي توانند 3-2 كيلومتر پرواز نموده و خود را به محل مورد نظر برسانند. An.pharoensis   در مصر از 72 كيلومتري لانه لاروي صيد شده است.

 

تغذيه و عادات خونخواري:

پشه هاي نر آنوفل جهت تغذيه از شيره و شهد گياهان استفاده مي كنند. پشه هاي ماده   عليرغم اينكه مي توانند از شيره گياهان تغذيه كنند ولي براي توليد تخم مي بايست حتماً خونخواري نمايند. بسياري از آنوفل ها فعاليت شبانه دارند بنابراين خروج از شفيره، جفتگيري، خونخواري و تخم گذاري آنها معمولاَ در طول شب ( از اوائل غروب تا اوائل طلوع آفتاب ) صورت  ميگيرد.

اكثر گونه ها براي تغذيه خود انسان و حيوانات را نيش ميزنند در حالي كه بعضي از گونه ها خون انسان و بعضي از گونه ها خون حيوان را ترجيح مي دهند. تعداد محدودي از گونه هاي آنوفل فقط منحصراً روي انسان يا حيوان خون مي خورند. گونه هايي كه معمولاَ روي انسان تغذيه مي نمايند از لحاظ عادت خونخواري به نام انسان دوست (Anthropophilic) وگونه هايي كه از روي حيوانات خونسرد و خونگرم تغذيه مي كنند به نام حيوان دوست (Zoophilic)  ناميده مي شوند. به عنوان مثال An.culicifacies ناقل مهم مالاريا در شبه قارة هند ، غالباَ روي حيوانات و به نسبت كمي هم روي انسان خونخواري مي نمايد. در حاليكه    An.gambiae  sensustricto در آفريقا بندرت روي حيوانات  تغذيه مي كند و بنابراين ارتباط و تماس بيشتري با انسان دارد. جلب و هدايت پشه هاي ماده ، به طرف ميزبان ، تحت تاثير محرك هاي مختلف مانند بوي بدن، گازكربنيك و حرارت بدن انجام مي گيرد.

 بعضي از گونه هاي آنوفلها براي تغذيه از روي انسان يا حيوان مكرراً وارد اماكن مي شوند كه از لحاظ عادت تغذيه اي به آنها اِندوفاژ (Endophagous , Endophagic) مي گويند. در مقابل بعضي از گونه ها به ميزبان خود در خارج از اماكن حمله مي كنند كه به آنها  اِگزوفاژ    (Exnophagous , Exohagic) مي گويند.

بعد از خونخواري از ميزبان، پشه ها مي بايستي در مكاني استراحت نموده تا زمان لازم براي هضم خون خورده شده و رسيدن تخمك ها  سپري شود. صرفنظر از اينكه خونخواري در داخل  مكان يا خارج از مكان انجام شده باشد اگر گونه اي اين زمان را در داخل اماكن بگذراند به آن گونه اِندوفيل  (Endophilic) و برعكس اگر گونه اي اين زمان را در محيط خارج از اماكن انساني يا حيواني سپري كند آن گونه را  اِگزوفيل (Exophilic) مي نامند. براي مثال  An.gambiae  ناقل اصلي مالاريا در آفريقا پشه اي انسان دوست، اِندوفاژ و اِندوفيل مي باشد ولي An.albimanus كه ناقل مالاريا در آمريكاي جنوبي و مركزي است  اگزوفاژ بوده و اغلب در محيط خارج و تقريباَ از غروب آفتاب تا حدود ساعت 9 شب انسان را نيش مي زند.

گونه هاي اندوفيل قبل و  بعد از خونخواري در خانه ها و اماكن  انساني و حيواني  استراحت مي كنند در حاليكه گونه هاي اگزوفيل در محيط خارج و انواع مختلف پناهگاههاي طبيعي، لابلاي گياهان، لانه جوندگان، شكاف زير درختان، زير پل ها، نهرهاي سر پوشيده، قنات ها، غارها،   لانه موريانه ها و شكاف هاي صخره ها به سر مي برند.

عادات غذايي پشه ها نسبي بوده و از يك گونه به گونه ديگر متغير بوده حتي در درون يك گونه درجات متغير و مختلفي از اين عادات  وجود دارد. چيزي كه مهم است اين است كه اين عادات از نظر اپيدميولوژي انتقال مالاريا نقش مهمي دارد. بعنوان مثال گونه اي كه شبها ديروقت، خارج از مكان نيش زده و عمدتاَ از روي حيوانات خونخواري مي كند در نقاطي كه انسانها در داخل مكان مي خوابند نقش ضعيفي در انتقال مالاريا خواهد داشت.  در فصل تابستان كه مردم خارج از مكان مي خوابند در صورتي پشه هاي آن منطقه اگزوفيل و اگزوفاژ بوده و درصد قابل توجهي از آنها تغذيه از روي انسان داشته باشند نقش مهمي در انتقال مالاريا خواهند داشت.

از نظر مبارزه با پشه هاي بالغ هم اين موضوع قابل ملاحظه مي باشد. در جايي كه درصد زيادي از پشه هاي آنوفل ناقل در منطقه اگزوفيل بوده بديهي است كه سمپاشي اماكن داخلي تاثير چنداني در مبارزه با بالغ نخواهد داشت و بالعكس اگر درصد قابل توجهي از ناقلين منطقه اندوفيل باشند مسلماً عمليات سمپاشي اماكن با سموم ابقايي نتيجه خوبي در بر خواهد داشت.

 

اصطلاحات اپیدمیولوژی مالاریا

 

                     اصطلاحات اپیدمیولوژی مالاریا

 

---

 مناطق اندميك و اپيدميك Endemic & Epidemic regions ) ( :

 در يك منطقه كه مالاريا وجود دارد و انتقال آن توسط پشه هاي آنوفل حداقل سه سال متوالي انجام گرفته باشد مالاريا را در آن منطقه بومي يا اندميك Endemic ) (  مي گويند. ميزان اندميسيته را از روي بزرگي طحال افراد ساكن در منطقه بخصوص در گروه سني 9-2 سال تعيين مي كنند. بزرگي طحال ضريب خوبي براي وقوع مالاريا مي باشد. بزرگترين طحال ها در عفونت ناشي از پلاسموديوم  ويواكس و كوچكترين آنها در عفونت ناشي از پلاسموديوم مالاريه   ديده مي شود. از آنجا كه بعد از فروكش كردن عفونت طحال سريعاَ كوچك مي شود ، لذا شاخص متوسط بزرگي طحال ( Average enlarged spleen index ) در طي فصول شايع مالاريا بايد گرفته شود. در اثر تكرار ابتلا به مالاريا طحال فيبروزه و كوچك مي شود و به اندازه طبيعي بر مي گردد ، بنابراين در مناطقي كه انتقال عفونت بسيار شديد است اين شاخص در بالغين ممكن است طبيعي باشد. در اين مناطق ميتوان ازParasite rate  كه شاخص مهمي در  نشان دادن شيوع مالاريا در جامعه است استفاده نمود. اين شاخص نشان دهندة نسبتي از جمعيت است كه عليرغم اينكه به ظاهر سالم هستند در خونشان انگل وجود دارد. بر اساس توضيحات بالا و تعاريف سازمان جهاني بهداشت يك منطقه اندميك را  بر اساس بزرگي طحال كودكان 9-2 ساله  به 4 منطقه زير تقسيم مي نمايند :

1-  هيپو اندميك ( Hypo-Endemic ) : در اين منطقه بزرگي طحال در كودكان ذكرشده كمتر از 10% مي باشد. انتقال محدود و تاثير مالاريا بر جمعيت نيز كم است.

2-  مزو اندميك ( Meso-Endemic ) : در اين منطقه بزرگي طحال در كودكان ذكرشده بين50% -11% مي باشد. اين حالت در روستاهاي مناطق نيمه حاره معمول ميباشد.

3-  هيپر اندميك ( Hyper-Endemic ) : در اين منطقه بزرگي طحال در كودكان ذكرشده بيشتر از 50% و در بزرگسالان بيش از 25 درصد است. انتقال شديد ولي فصلي است . مصونيت در جامعه براي پيشگيري تمام سنين از ظهور مالارياي همراه با علائم كلينيكي كافي نيست.

4-  هولو اندميك ( Holo-Endemic ) : در اين منطقه بزرگي طحال در كودكان ذكرشده بيشتر از 75%  بوده ولي  بزرگسالان پائين بوده و يا ديده نمي شود. انتقال بسيار شديد و دائمي است و در بزرگسالان مصونيت اكتسابي وجود دارد . معمولاَ مشكلات مالارياي مزمن و اختلالات خوني وجود دارد.

 

وقتيكه ميزان آلودگي افراد ساكن در يك منطقه از ميزان اندميسيته  معمولي آن منطقه تجاوز نمايد و مرگ و مير در اثر بيماري افزايش يابد مي گويند مالاريا به صورت اپيدمي(Epidemic)  در آمده است. چنين اپيدمي ممكن است فصلي يا دوره اي و محلي يا منطقه اي باشد و يا از حدود طبيعي خود خارج شده و عالمگير (Pandemic) شود. اپيدمي هاي فصلي معمولاً منظم است و در بعضي از فصلها بصورت اپيدمي بيماري تظاهر پيدا ميكند. اپيدمي هاي دوره اي يا متناوب ، هر چند سال يكبار بعلت كاهش مصونيت مردم و تغييرات عوامل جوي روي مي دهد و در مناطق حاره و معتدل شايع است. 

 

مالارياي پايدار و ناپايدار ( Stable & Unstable Malaria )  :

در صورتي كه در يك منطقه عليرغم وجود فصل گرما يا سرما بيماري بصورت مرتب و نسبتاَ ثابت همه ساله وجود داشته باشد به اين نوع مالاريا، مالارياي پايدار (Stable Malaria) مي گويند. در اين مناطق عفونت در كودكان شديدترين است و بالغين تا حدودي مصونيت يافته اند و عليرغم اينكه مرتب در معرض نيش پشه هاي آلوده قرار دارند ، انگل در خون آنها ديده نمي شود. نوزادان  نيز در اين شرايط از مادران خود داراي مصونيت نسبي اكتسابي هستند. نظير چنين حالتي را در كشورهاي جنوب صحراي آفريقا و گينه جديد  مي توان مشاهده كرد. براي ايجاد مالارياي پايدار در يك جامعه مي بايست وجود ناقل با طول عمر متوسط يا زياد ، خونخواري شديد ناقل بر روي انسان و حرارت مناسب محيط در طول سال موجود باشد.

 در بعضي از نقاط دنيا مالاريا را بعلت همه گيري ها و نحوة حضور و غياب آن در جامعه مالارياي ناپايدار (Unstable Malaria) مي نامند . در چنين شرايطي مردم مصون نيستند و در اين همه گيري ها كليه سنين تحت تاثير قرار مي گيرند. نظير چنين حالتي را در كشورهاي هند ، سريلانكا و بسياري از نقاط دنيا مي توان مشاهده كرد. در منطقه ناپايدار انتقال توسط ناقل زئوفيل انجام مي گيرد ، طول عمر ناقل كوتاه است ، حرارت محيط فقط در طول چند ماه از سال مناسب طي دورة اسپوروگوني است و  مبارزه با لارو نتيجة خوبي مي دهد.

 

v         مقايسه خصوصيات يك منطقه پايدار با يك منطقه ناپايدار:

- در منطقه پايدار انگل غالب منطقه فالسيپارم است و كنترل اين نوع مالاريا مشكل است در حاليكه در منطقه ناپايدار انگل غالب منطقه ويواكس است و كنترل اين نوع مالاريا آسان است.

- در منطقه پايدار كنترل بالغ مشكل است و براي كنترل مالاريا مي بايست روزانه 50- 40 %  مرگ و مير داشته باشيم در حاليكه در منطقه ناپايدار كنترل بالغ آسانتر است و روزانه 25-20 % مرگ و مير كافي مي باشد.

- در منطقه پايدار آنوفليسم بدون مالاريا وجود ندارد در حاليكه در منطقه ناپايدار آنوفليسم بدون مالاريا هم ديده مي شود.

- منطقه پايدار ، منطقة هولوآندميك است و بطور معمول اپيدمي نداريم ولي گاهي در اثر مبارزه اپيدمي ايجاد مي شود در حاليكه منطقه ناپايدار، منطقه هيپو يا مزواندميك است و تغييرات فصلي مالاريا و همه گيري فصلي و اپيدمي مشاهده مي شود.

- در منطقه پايدار  به استثناي اطفال ، بقية مردم بعلت ابتلاي مداوم تقريبا از مصونيت نسبي برخوردارند در حاليكه در منطقه ناپايدار مردم از ايمني چنداني برخوردار نيستند.

- در منطقه پايدار نسبت به منطقه ناپايدار ، ضعف در مبارزه خود را زودتر نشان مي دهد.

 

انتشار مالاریا و مناطق جغرافیایی

 

                          انتشار  مالاريا و مناطق  مختلف جغرافيايي

 

---

شايد مالاريا مهمترين عفونت انگلي در انسان باشد كه انتشار جهاني آن بيشتر در نواحي گرمسيري و نيمه گرمسيري و اغلب نواحي حاره مي باشد. انتقال مالاريا در محدودة 64 درجه عرض شمالي تا 32 درجه عرض جنوبي صورت مي گيرد كه برابر با مدار ايزوترم( Isotherm )  تابستاني‏ 4/15 و 21  درجه سانتيگراد مي باشد و حداقل درجه حرارت لازم جهت سپري شدن دورة اسپوروگوني انگل هاي مالاريا را فراهم مي سازد . در محدودة فوق به خاطر تنوع جغرافيايي ، قدرت انتقال ناقلين مالاريا ، ارتفاع از سطح دريا و ميزان نزولات جوي ، ميزان آلودگي مالاريا متفاوت مي باشد.

نوع مالاريا در مناطق معتدل معمولاً مالارياي ويواكس و فصل انتقال آن تابستان است. بنابراين مالارياي ويواكس وسيع ترين انتشار جغرافيايي را دارد. اين مالاريا گونة غالب جنوب آسيا و آمريكاي مركزي است. در مناطق نيمه گرم علاوه بر مالارياي ويواكس مالارياي فالسيپارم نيز ديده ميشود و فصل انتقال و شدت بيماري اواسط بهار  تا اواسط پائيز است. در مناطق گرم بيشتر مالارياي فالسيپارم ديده  مي شود و معمولا شدت انتقال بيماري در اواسط تابستان به علت گرماي شديد هوا و كاهش فعاليت آنوفل ها كاهش پيدا مي كند. اين مالاريا گونة غالب آفريقا و بسياري از مناطق جنوب شرقي آسيا است. در اين مناطق و فقط در قسمت گرمسيري آفريقا مالارياي اووال هم مشاهده مي گردد كه تا حدي جانشين مالارياي ويواكس در اين مناطق شده است ولي حتي در اين مناطق هم گونه اي غير متداول است.

 در مناطق استوايي به علت وجود رطوبت و حرارت مناسب ، در تمام طول سال انتقال بيماري با مالارياي ويواكس و فالسيپارم  صورت مي گيرد. گرچه انتقال پلاسموديوم مالاريه مي تواند در تمام نقاطي كه مستعد انتقال مالاريا هستند صورت گيرد ولي تعداد آن در مناطق نيمه گرم و استوايي بيشتر است با وجود اين به علل مختلف نظير طولاني بودن دوره جنسي انگل شيوع اين نوع مالاريا انتشار نامنظم داشته و در اكثر نقاط دنيا از ميزان مالارياي فالسيپارم و ويواكس كمتر است .

 

ترجمه های جدید لغت مالاریا

 

Modern Translations: Malaria

---

Language	Translations for "malaria"; alternative meanings/domain in parentheses.
Albanian	malarie
Arabic	‏ملاريا (paludism), ‏حمي (feverish), ‏البرداء (ague
Bulgarian	малария (ague, fever), миазми (mephitis).
Chinese	疟疾, 瘧疾 , 瘧 , 瘴 (miasma), 梺子
Czech	malárie.
Danish	malaria.
Dutch	malaria
Esperanto	malario.
Farsi	مالاریا, نوبه .
Finnish	malaria.
French	malaria, paludisme (marsh fever).
German	Sumpffieber (malarias), Malaria.
Greek	ελονοσία.
Hebrew	מלריע, קעחת עביצות (ague, swamp fever), קעחת (ague, fever).
Hungarian	malária (african fever, ague, fever and agues, intermittent fever, jungle fever, prickly heat).
Italian	malaria (marsh fever).
Japanese Kanji	マネーフロー分析 (kind of bicycle favored by housewives running errands around their neighborhood, mafia, maharaja, Mahatma, mahogany, Mahomet, Malibu, Mama, management, manager, mannequin, mannequin girl, manometer, maracas, maraschino, marathon, Maya, mayonnaise, monetarism, money laundering, money market, money-flow analysis, moneymaker, muff, muffin, muffler, scarf).
Japanese Katakana	マラリア .
Korean	말라리아.
Manx	malaarey, chiassaghey curree (marsh fever, swamp fever).
Papiamen	malaria.
Pig Latin	alariamay.
Portuguese	malária (ague, estival-autumnal fever, imparity, marsh-fire).
Romanian	malarie (ague, the shakes), paludism.
Russian	малярия (ague, agues, chills and fever, swamp fever, tertian).
Serbo-Croatian	malarija.
Spanish	paludismo (marsh fever, paludism), malaria.
Swedish	malaria (jungle fever).
Thai	ไข้มาลาเรีย.
Turkish	malarya (ague, marsh fever), sitma, sıtma (ague, aguish, intermittent fever, jungle fever, marsh fever).
Turkmen	ysytma (fever), gyzzyrma.
Ukranian	малярія (ague, paludism, quotidian, shivers).
Vietnamese	bệnh sốt rét (marsh fever, swamp fever).

 

مالاریا و آمار

 

مالاریا و آمار

 

---

 

1- براساس گزارش مديركل سازمان جهاني بهداشت در اجلاس وزراي بهداشت كشورهاي جهان در اكتبر 1992 كه در آمستردام هلند برگزار شد مالاريا بعنوان يكي از مهمترين مشكلات بهداشتي دنيا معرفي شده است.

 

2- در حال حاضر هم مالاريا مهمترين مشكل بهداشتي دنيا بوده و حدود ۱۰۷ كشور يا قلمرو در دنيا بعنوان كشورهاي مالارياخيز محسوب مي گردند كه نیمی از آنها در قاره آفريقا ( جنوب صحرا ) قراردارند.

 

3-  هنوز 2280 ميليون نفر از جمعيت دنيا ( حدود 40% ) در معرض خطر ابتلا به مالاريا قرار دارند كه از اين تعداد 500 ميليون نفر در نواحي   با خطر ابتلاء بالا و 1780 ميليون نفر در نواحي با خطر ابتلاء كمتر زندگي مي كنند.

 

4- ميزان بروز مالارياي داراي علائم باليني ساليانه 300 تا 500 ميليون مورد مي باشد كه 90 % اين موارد در آفريقا ( جنوب صحرا ) و 10 % موارد در ساير كشورها بخصوص كشورهاي آسيا و آمريكاي جنوبي روي مي دهد.

 

5- هر ساله مالارياي شديد فالسيپارم موجب مرگ بين 1/1 تا 7/2 ميليون نفر مي گردد كه اغلب اين مرگ ها در كودكان به علت كم خوني و ابتلا به مالارياي مغزي مي باشد.

 

6- مالاريا تقريبا  عامل  ٪25  مرگ و مير اطفال در آفريقا است   و 50 – 20 % كل مراجعات به مراكز بهداشتي درماني را عليرغم ميزان بالاي خود درماني به خود اختصاص مي دهد.

 

۷- در حال حاضر هر ۳ ثانیه یک کودک بر اثر ابتلا به مالاریا در آفریقا جان خود را از دست می دهد.

 

۸- ميزان مرگ و مير در بين كودكاني كه با علائم مالارياي شديد به بيمارستان مراجعه مي كنند بين 30 - ۱0%  گزارش شده است كه البته اين ميزان در مناطق روستايي بدليل نبودن امكانات درماني  به مراتب بيشتر است.

 

۹- مرگ و مير ناشي از مالاريا در كشورهاي خارج از قاره آفريقا ( جنوب صحرا ) معمولا در افراد غير ايمني كه با پلاسموديوم فالسيپارم آلوده شده اند در جاهايي كه امكانات تشخيص و درمان وجود ندارد روي مي دهد.

 

۱۰- اين بيماري كه امروزه ، عمدتاً يك بيماري گرمسيري است تا 30 سال قبل بصورت همه گيري هاي تابستاني در بسياري از مناطق معتدله شامل كشورهاي منطقه مديترانه و هلند بروز مي نموده است و در دهه 1990 در  برخي از  نقاط آمريكا  تا 80%  كودكان  را  مبتلا  مي كرده است.

 

۱۱- تخمين هاي سازمان بهداشت جهاني و بانك جهاني حاكي از آن است كه مالاريا در قارة آفريقا سبب هدر رفتن 35 ميليون سال از زندگي افراد مي شود.

 

 ۱۲- خسارت هاي اقتصادي ناشي  از مالاريا تنها در  قاره آفريقا در سال 1997 بيش از دو ميليارد دلار برآورد شده است.

 

1۳-  در زمان حال تعداد افراد مبتلا به مالاريا بيش از هر بيماري ديگري است. موارد ابتلا به مالاريا به تنهايي بيش از 5 برابر مجموع موارد  سل ، ايدز و سرخك  در دنيا مي باشد

 

 

 

موارد بروز  مالاريا در مقايسه با ساير بيماريهاي واگير در قارة آفريقا ، سال 2001

 

 

تاریخچه کشفیات و مبارزه با مالاریا

 

تاريخچه كشفيات مالاريا

 

---

 

سال 1740 :    بكار بردن كلمه مالاريا توسط  Horace   Walpole  به عنوان يك لغت انگليسي

سال 1827 :    وارد شدن كلمه مالاريا  توسط  John Callough به فرهنگ زبان انگليسي

سال 1880 :    شناسايي پلاسموديوم مالاريه بوسيله  لاوران    (  Laveran )

سال 1890 :    شناسايي پلاسموديوم ويواكس توسط گراسي و فلتي ( Grassi & Feletti )  

سال 1897 :    شناسايي پلاسموديوم فالسيپارم توسط  ولچ ( Welch )   

سال 1922 :    شناسايي پلاسموديوم اووال توسط استفنس   ( Stephens )

سال  1897:    جداسازي اسپوروزوئيت يك گونه پلاسموديوم بنام  پلاسموديوم رليكتوم ( Plasmodium Relictum )  از پشه كولكس توسط Ronald Ross

سال  1897:    پشه آنوفل را بعنوان پشه ناقل شناسايي كردند.  توسط Grassi  و همكاران

سال  1948:     شناسايي چرخه خارج اريتروسيتي مالاريا  cycle) Exoerythrocytic) در انسان بوسيله  Shortt  و همكاران

 

 

 

تاريخچه عمليات مبارزه با مالاريا

 

 

سال 1916 :    شروع تفكر ريشه كني

سال 1954 :    ريشه كني در قاره آمريكا

سال 1955 :      توجه سازمان جهاني بهداشت به اين موضوع

سال 1956 :    بررسي استراتژي ريشه كني

سال 1969 :    تغيير استراتژي از ريشه كني به مبارزه

سال 1974 :    تبديل برنامه هاي ريشه كني به كنترل

سال 1978 :    ادغام شدن مالاريا در برنامه هاي PHC

سال 1998 :    اعلام برنامه  Roll Back Malaria

 

مشخصات و مناطق انتشار آنوفل های مهم دنیا

 

 

مشخصات و مناطق انتشار آنوفلهاي مهم دنيا

 

 

---

1- An. aconitus

مناطق انتشار: شرق هندوستان، سريلانكا، مالزي، هندوچين ، اندونزي، جنوب چين

نوع لانه لاروي: لانه هاي لاروي آفتابي، باتلاق ها، آبگيرها و نهرهاي داراي گياه، مزارع برنج، مجاري آبياري

محل خونخواري بالغ: اماكن داخلي و خارجي

استراحت بعد از خونخواري : اماكن داخلي و خارجي

خونخواري از روي: انسان، حيوانات اهلي.

 

2- An. albimanus

مناطق انتشار: آمريكا ( ايالت تگزاس و فلوريدا )، كلمبيا، اكوادور، ونزوئلا

نوع لانه لاروي: آب شيرين يا شور،  مرداب هاي داراي گياه،  لانه هاي لاروي آفتابي

محل خونخواري بالغ : اماكن داخلي و خارجي

استراحت بعد از خونخواري: داخل اماكن و ساختمانها 

خونخواري از روي: انسان و حيوانات اهلي

 

3- An. albitarsis

مناطق انتشار: آمريكاي مركزي به طرف آمريكاي جنوبي، ترينيداد

نوع لانه لاروي: آبگيرها، باتلاق هاي بزرگ داراي جلبك، استخرهاي آفتابي

محل خونخواري بالغ: داخل و خارج اماكن       

استراحت بعد از خونخواري: در محيط خارجي       

خونخواري از روي: انسان و حيوانات اهلي

 

4- An. aquasalis

مناطق انتشار: جزاير آنتيل، ترينيداد، توباكو، جزاير مجاور آمريكاي مركزي تا مناطق شمالي برزيل

نوع لانه لاروي : مرداب ها، باتلاق هاي آب شور و داراي جذر و مد ، خورها، رودخانه هاي آب شور

محل خونخواري بالغ : داخل و خارج اماكن

استراحت بعد از خونخواري : اغلب در محيط خارجي  

خونخواري از روي : انسان و حيوانات اهلي

 

5- An. arabiensis

توضيحات: يكي از اسپس هاي آنوفل گامبيه، دومين ناقل مالاريا در دنيا

مناطق انتشار: اكثر كشورهاي آفريقايي بخصوص مناطق خشك صحرايي

نوع لانه لاروي: لانه هاي لاروي موقت مثل آبگيرها، جاي پاي حيوانات، مزارع برنج، چاله ها آب

محل خونخواري بالغ: داخل و خارج اماكن

استراحت بعد از خونخواري : در داخل  و خارج اماكن                   

خونخواري از روي: انسان، حيوان

 

6- An. azetecus :

مناطق انتشار : مكزيك ، در ارتفاعات بين 2200 - 1500 متر از سطح دريا

نوع لانه لاروي : آبگيرها، درياچه هاي داراي گياه،  استخرها و حوض ها، كانال ها حتي با آب آلوده

محل خونخواري بالغ : داخل و خارج اماكن

استراحت بعد از خونخواري : در محيط خارج                      

خونخواري از روي : انسان

 

7- An. balabacensis

توضيحات: ناقل مالاريا در ، سوماترا و ساراواك، گونه جنگلي و وحشي

مناطق انتشار: هند، برمه، هندوچين، تايلند، مالزي، تايوان، سريلانكا، فيليپين، جاوه، برونئو، چين.

 نوع لانه لاروي: لانه هاي لاروي سايه دار، آبگيرها ي خاكي، جاي چرخ وسايل نقليه، جاي پاي حيوانات

محل خونخواري بالغ: اماكن خارجي

استراحت بعد از خونخواري : اماكن خارجي

خونخواري از روي: انسان، حيوانات

 

8- An. bellator

مناطق انتشار: ونزوئلا، سورينام ، برزيل ، گينه و ترينيداد

نوع لانه لاروي: آبهاي جمع شده در ميان برگهاي گياه Bromeliade ، لانه هاي لاروي نيمه سايه

محل خونخواري بالغ: هنگام روز در جنگل هاي سايه دار         

استراحت بعد از خونخواري : در اماكن داخلي            

خونخواري از روي : انسان و حيوانات اهلي ، ترجيحاَ انسان

 

9- An. campestris

توضيحات: ناقل مالاريا و فيلاريازيس ( فرم دوره اي شبانه W. buncrofti و B. malyi )

مناطق انتشار: تايلند و احتمالاَ مناطق جنوب شرقي آسيا، در طول سواحل مالايا

نوع لانه لاروي: لانه هاي لاروي نيمه آفتابي، آبهاي عميق داراي مقداري گياه، آبهاي شورمزه، مجاري آب، چاههاي خاكي، گوشه هاي سايه دار مزارع برنج

محل خونخواري بالغ: اماكن داخلي و خارجي

استراحت بعد از خونخواري : بيشتر در اماكن داخلي         

خونخواري از روي: انسان، حيوانات.

  

10- An. claviger

توضيحات:  فقط در خاورميانه ناقل است.

مناطق انتشار : انگلستان و بعضي از كشورهاي اروپايي تا شمال آفريقا، فلسطين، ايران، عراق، افغانستان

نوع لانه لاروي: استخرها، باتلاق ها، چاهها، آب انبارها، آبگيرهاي سنگي،  لانه هاي آفتابي يا سايه دار

محل خونخواري بالغ : داخل و خارج اماكن انساني       

استراحت بعد از خونخواري : داخل و خارج اماكن انساني

خونخواري از روي: انسان، حيوانات.

 

11- An. cruzi :

توضيحات: مهمترين ناقل مالاريا در مناطق ساحلي برزيل.

مناطق انتشار: كستاريكا، پرو،  برزيل، پاناما، اكوادور، بوليوي، كلمبيا، ونزوئلا

نوع لانه لاروي: آبهاي جمع شده در ميان برگهاي گياه Bromeliade ، لانه هاي لاروي نيمه سايه

محل خونخواري بالغ و  استراحت بعد از خونخواري  : داخل و خارج اماكن

خونخواري از روي: انسان

 

12- An. culicifacies

توضيحات: ناقل مهم مالاريا در پاكستان، هند، بنگلادش، سريلانكا 

مناطق انتشار: عمان،  بحرين، ايران، عرا ق، افغانستان، پاكستان به طرف هند، سريلانكا، اندونزي ، برمه، تايلند

نوع لانه لاروي: انواع آبهاي صاف يا آلوده و گاهي شور، چاهها، باتلاق ها، مزارع برنج، لانه هاي نيمه سايه

محل خونخواري بالغ: داخل و خارج اماكن

استراحت بعد از خونخواري : غالباَ در داخل ساختمانها

خونخواري از روي: انسان، حيوانات اهلي را نسبت به انسان ترجيح مي دهد.

 

13- An. fluviatilis

توضيحات: ناقل مهم مالاريا در پاكستان، هند، بنگلادش

مناطق انتشار : عمان، بحرين، شرق عربستان سعودي، ايران، عرا ق، افغانستان، پاكستان، هند،  سريلانكا، برمه ، اندونزي، تايلند، تايوان، ، چين

نوع لانه لاروي: غالباَ در آبهاي جاري از قبيل نهرهاي خاكي، آبگيرها، بستر رودخانه و مجاري آبياري

محل خونخواري بالغ : داخل و خارج اماكن

استراحت بعد از خونخواري : داخل و خارج اماكن

خونخواري از روي: انسان، حيوانات اهلي.

  

14- An. funestus

توضيحات:  سومين ناقل مالاريا در دنيا، ناقل فيلاريازيس  ( فرم دوره اي شبانه W. Buncrofti )

               ناقل آربوويروسهاي Nyando  و Tanga  در شرق آفريقا

مناطق انتشار: تمام كشورهاي آفريقايي جنوب صحرا

نوع لانه لاروي: در آبهاي كم و بيش دائمي و داراي گياه و سايه دار، باتلاقها، كنارة نهرها، رودخانه ها

محل خونخواري بالغ : داخل و خارج اماكن

استراحت بعد از خونخواري : غالباَ در داخل اماكن، ولي در محيط خارجي هم استراحت مي كند

خونخواري از روي: عمدتاَ انسان، حيوانات اهلي را نيز نيش مي زند.

 

15- An. gambiae

توضيحات:  مهمترين ناقل مالاريا در دنيا ، ناقل فيلاريازيس ( فرم دوره اي شبانه  W. Buncrofti)

               ناقل آربوويروسهاي  Tataguine  به انسان در غرب آفريقا

مناطق انتشار: تمام كشورهاي آفريقايي جنوب صحرا

نوع لانه لاروي: لانه هاي لاروي موقت مثل آبگيرها، جاي پاي حيوانات، مزارع برنج، چاله ها آب

محل خونخواري بالغ: داخل و خارج اماكن

استراحت بعد از خونخواري : غالباَ در داخل اماكن، ولي در محيط خارجي هم استراحت مي كند

خونخواري از روي: عمدتاَ انسان، حيوانات اهلي را نيز نيش مي زند.

 

16- An. labranchiae

توضيحات: در شمال آفريقا ناقل است.

مناطق انتشار : انگلستان و بعضي از كشورهاي اروپايي تا شمال آفريقا، مراكش، الجزاير، تونس

نوع لانه لاروي: آبهاي شور در باتلاق هاي سواحل، باتلاق ها، مزارع برنج، زه آب ها، نهرها

محل خونخواري بالغ : داخل اماكن انساني و حيواني و محيط خارجي

استراحت بعد ازخونخواري : داخل و خارج اماكن انساني و حيواني     

خونخواري از روي: انسان، حيوانات اهلي.

 

17- An. letifer

توضيحات: ناقل مالاريا و فيلاريازيس ( فرم دوره اي شبانه  buncrofti. W)

مناطق انتشار: هند، تايلند، مالزي، فيليپين، اندونزي، سوماترا، برونئو

نوع لانه لاروي: آبهاي راكد به ويژه در دشتهاي ساحلي، آبگيرها، باتلاق ها، لانه هاي لاروي سايه دار 

محل خونخواري بالغ: غالباَ پناهگاههاي خارجي       

استراحت بعد از خونخواري : غالباَ پناهگاههاي خارجي        

خونخواري از روي: انسان، حيوانات

 

18- An. leucosphyrus

توضيحات: ناقل مالاريا در ، سوماترا و ساراواك، گونه جنگلي و وحشي

مناطق انتشار: مالايا، سوماترا، برونئو، ساراواك

نوع لانه لاروي: لانه هاي لاروي سايه دار، آبگيرها ي خاكي، جاي چرخ وسايل نقليه، جاي پاي حيوانات

محل خونخواري بالغ: اماكن خارجي

استراحت بعد از خونخواري : اماكن خارجي           

خونخواري از روي: انسان، حيوانات.

 

19- An. lesteri

توضيحات: ناقل مهم مالاريا در برخي از مناطق چين، ناقل فيلاريازيس ( فرم دوره اي شبانه  malayi. B)

مناطق انتشار: كره، تايلند، مالزي، تايوان، فيليپين، جاوه، برونئو، جنوب چين تا ژاپن

نوع لانه لاروي: آبهاي خنك و تميز، آبهاي شورمزه، لانه هاي لاروي سايه دار 

محل خونخواري بالغ: اماكن داخلي و خارجي

استراحت بعد از خونخواري : بيشتر در اماكن داخلي       

خونخواري از روي: انسان، حيوانات.

 

21- An. maculatus

توضيحات: ناقل مالاريا و فيلاريازيس ( فرم دوره اي شبانه W. buncrofti )

مناطق انتشار: هند، سريلانكا، تايوان، مالزي، فيليپين، اندونزي، برونئو، هندوچين، جنوب چين

نوع لانه لاروي:  لانه هاي لاروي آفتابي ، زه آبها، آبگيرهاي حاشيه نهرهاي آب ،  مزارع برنج،

محل خونخواري بالغ: اماكن داخلي و خارجي

استراحت بعد از خونخواري : غالباَ پناهگاههاي خارجي

خونخواري از روي: انسان، حيوانات اهلي.

 

22- An. melas

توضيحات: يكي از اسپس هاي آنوفل گامبيه، ناقل مهمي در بسياري از مناطق ساحلي آفريقا.

مناطق انتشار: مناطق ساحلي غرب آفريقا تا كنگو

نوع لانه لاروي: آبهاي شور ، مرداب ها و باتلاق هاي داراي درخت كرنا ( Mangrove )

محل خونخواري بالغ: داخل و خارج اماكن

استراحت بعد از خونخواري : غالباَ در داخل اماكن، ولي در محيط خارجي هم استراحت مي كند

خونخواري از روي: انسان، حيوانات.

  

23- An. merus

توضيحات: يكي از اسپس هاي آنوفل گامبيه، ناقل مهمي در بعضي از مناطق ساحلي شرق آفريقا.

مناطق انتشار: مناطق ساحلي شرق آفريقا

نوع لانه لاروي: آبهاي شور ، مرداب ها و باتلاق هاي سواحل

محل خونخواري بالغ: داخل و خارج اماكن

استراحت بعد از خونخواري : غالباَ در داخل اماكن، ولي در محيط خارجي هم استراحت مي كند 

 خونخواري از روي : انسان، حيوانات.

 

 24- An. minimus

توضيحات: ناقل مالاريا و فيلاريازيس ( فرم دوره اي شبانه W. buncrofti )

مناطق انتشار: عمان، سريلانكا، هند، برمه، هندوچين، تايلند، مالزي، تايوان، سوماترا، جاوه، چين، فيليپين

نوع لانه لاروي: غالباَ در آبهاي جاري از قبيل نهرها، چشمه ها، مجاري آبياري، زه آبها، مزارع برنج

محل خونخواري بالغ: بيشتر در اماكن داخلي

استراحت بعد از خونخواري : بيشتر در اماكن داخلي

خونخواري از روي: انسان، حيوانات اهلي.

 

25- An. naruna

مناطق انتشار: هند، برمه، تايلند، سريلانكا، تايلند

نوع لانه لاروي: آبهاي راكد، آبگيرها، لانه هاي لاروي آفتابي يا سايه دار، جريان هاي ملايم آب، چاهها

محل خونخواري بالغ: اماكن داخلي و خارجي          

استراحت بعد از خونخواري : بيشتر در اماكن داخلي

خونخواري از روي: انسان، حيوانات اهلي.

 

26- An. nigerrimus

مناطق انتشار: هند، سريلانكا، تايلند، مالزي، برمه، برونئو، هندوچين، چين

نوع لانه لاروي:  لانه هاي لاروي آفتابي، مجاري آبياري، باتلاق هاي داراي گياه، استخرهاي عميق ، مزارع برنج، 

محل خونخواري بالغ: غالباَ اماكن خارجي

استراحت بعد ازخونخواري: غالباَ پناهگاههاي خارجي

خونخواري از روي: انسان، حيوانات.

 

27- An. nuneztovari

توضيحات: ناقل مهمي در كشورهاي كلمبيا و ونزوئلا محسوب مي گردد.

مناطق انتشار: گينه، برزيل، بوليوي، كلمبيا، ونزوئلا

نوع لانه لاروي: آبهاي گل آلود، استخرهاي كوچك و آفتابي، آبگيرها، جاي پاي حيوانات

محل خونخواري بالغ: اماكن خارجي

استراحت بعد از خونخواري : در محيط خارجي

خونخواري از روي: حيوانات ولي انسان را هم در محيط خارجي نيش مي زند

 

28- An. pattoni

مناطق انتشار: چين بالاتر از 30 درجه عرض شمالي

نوع لانه لاروي: لانه هاي لاروي آفتابي، استخرهاي سنگي داراي آلگ، آبگيرهاي اطراف نهرهاي آب                  

محل خونخواري بالغ: اماكن داخلي و خارجي

استراحت بعد از خونخواري : اماكن داخلي و خارجي

خونخواري از روي: انسان

 

29- An. pharoensis

توضيحات:  فقط در مصر ناقل مهم محسوب مي گردد.

مناطق انتشار : مصر و قسمت اعظم آفريقا و جنوب صحرا، فلسطين، عربستان سعودي، سوريه

نوع لانه لاروي: باتلاق ها، مزارع برنج، استخرها، استخرهاي داراي گياه  

محل خونخواري بالغ : داخل و خارج اماكن

استراحت بعد از خونخواري : در محيط خارجي

خونخواري از روي: انسان، حيوانات.

 

30- An. pseudopunctipennis

مناطق انتشار: جزاير آنتيل، جنوب ايالات متحدة آمريكا تا آرژانتين

نوع لانه لاروي: آبگيرها، كنارة نهرهاي داراي گياه، لانه هاي آفتابي، گودالهاي آب باران، زه آبها 

محل خونخواري بالغ : داخل و خارج اماكن

استراحت بعد از خونخواري: در محيط خارجي

خونخواري از روي : انسان و حيوانات اهلي

 

31- An. punctimacula

مناطق انتشار : مكزيك ، به طرف آمريكاي مركزي تا پرو ، برزيل ، آرژانتين و ترينيداد

نوع لانه لاروي : آبگيرهاي كوچك، كنارة نهرهاي داراي گياه و سايه دار، باتلاق ها

محل خونخواري بالغ : داخل و خارج اماكن

استراحت بعد از خونخواري: در محيط خارجي و داخلي   

خونخواري از روي : انسان و حيوانات اهلي

 

32- An. sacharovi

توضيحات: ناقل مالاريا در فلسطين و كشورهاي خاورميانه ، بعنوان زيرگونه  maculipennis An.   

مناطق انتشار: ايتاليا، يونان، اروپاي شرقي، فلسطين، عربستان سعودي، سوريه، تركيه، ايران، عرا ق

نوع لانه لاروي: باتلاق ها، آبگيرها، آب هاي شيرين يا شور، استخرها ي داراي گياه و آفتابي  

محل خونخواري بالغ : داخل و خارج اماكن

استراحت بعد از خونخواري : در داخل اماكن انساني و حيواني

خونخواري از روي: انسان، حيوانات.

 

33- An. sergentii

توضيحات: ناقل مالاريا در مصر، فلسطين، عربستان سعودي 

انتشار: الجزيره، تونس، فلسطين، عربستان سعودي، سوريه، تركيه، ايران، عرا ق، مصر، افغانستان

نوع لانه لاروي: مزارع برنج كاري، زه آبها ، نهرهاي آب با جريان ملايم داراي آفتاب و نيمه آفتابي

محل خونخواري بالغ : داخل و خارج اماكن

استراحت بعد از خونخواري : در داخل اماكن  و پناهگاههاي خارجي

خونخواري از روي: انسان، حيوانات.

 

34- An. sinensis

توضيحات: ناقل مالاريا و فيلاريازيس ( فرم دوره اي شبانه W.buncrofti  و malayi.B )

مناطق انتشار: درياي مديترانه، هند، خاور دور

نوع لانه لاروي: آبهاي خنك و تميز، آبهاي شورمزه، لانه هاي لاروي سايه دار 

محل خونخواري بالغ: اماكن داخلي و خارجي

استراحت بعد از خونخواري : بيشتر در اماكن داخلي

خونخواري از روي: انسان، حيوانات.

 

35- An. stephensi

توضيحات: ناقل مالاريا در مناطق انتشار خود و شهرها و حومة آنها 

انتشار: عربستان سعودي، عمان، ايران، عرا ق، افغانستان، بحرين، پاكستان، سريلانكا، هند، برمه، چين

نوع لانه لاروي: آبهاي شيرين يا شور، چاهها، مجاري آب، كناره هاي رودخانه ها، كانالهاي زهكشي

محل خونخواري بالغ: داخل و خارج اماكن

استراحت بعد از خونخواري : غالباَ در داخل ساختمانها

خونخواري از روي: انسان، حيوانات.

 

36- An. superpictus

انتشار: عربستان سعودي، ايران، عرا ق، افغانستان، اردن، پاكستان، تركيه، يونان، نواحي مديترانه

نوع لانه لاروي: آبهاي جاري، آبهاي كم عمق، بستر رودخانه هاي سنگلاخي، لانه هاي لاروي آفتابي

محل خونخواري بالغ: داخل و خارج اماكن

استراحت بعد از خونخواري : بيشتر در داخل خانه ها و اصطبل ها ، به نسبت كمتر در غارها

خونخواري از روي: انسان، حيوانات.                      

  

37- An. sundaicus

توضيحات: ناقل مالاريا و فيلاريازيس ( فرم دوره اي شبانه W.buncrofti )

مناطق انتشار: هند، برمه، هندوچين، تايلند، مالزي، تايوان، سوماترا، جاوه، برونئو، چين، اندونزي

نوع لانه لاروي: آبهاي شور يا شورمزه يا شيرين، مردابها، باتلاقها، آبگيرها، لانه هاي لاروي آفتابي

 زه آبهاي مناطق ساحلي داراي آلگ هاي در حال فساد يا گياهان هرزآبي،

محل خونخواري بالغ: اماكن داخلي و خارجي

استراحت بعد از خونخواري : بيشتر در اماكن داخلي               

خونخواري از روي: انسان، حيوانات اهلي.

 

38- An. subpictus

توضيحات: ناقل احتمالي مالاريا در جاوه و اندونزي

مناطق انتشار: ايران، پاكستان، هند، برمه، هندوچين، تايلند، مالزي، اندونزي،  سريلانكا، جزاير جاوه، چين،

نوع لانه لاروي: آبگيرها ي خاكي نزديك خانه ها، مجاري فاضل آب، گودالهاي خاك برداري، آبهاي شورمزه

محل خونخواري بالغ : اماكن داخلي و خارجي

استراحت بعد از خونخواري : اماكن داخلي و خارجي

خونخواري از روي : انسان، حيوانات.