Malaria Glossary

• ABER - Annual Blood Examination Rate. Calculated as (number of slides examined/population) x 100. WHO recommendation for malarious areas is that the number of slides examined per month should equal at least 1% of the population.
• Anaemia - decrease in number of red blood cells and/or quantity of hemoglobin. Malaria causes anemia through rupture of red blood cells during merozoite release. The anaemia caused may be extreme. Pallor may be visible in the patient.
• Animal trap - A cage, generally made of cloth, that is baited with an animal such as a cow, goat, etc. Collections of mosquitoes are made on the walls of this trap to assess and compare populations biting domestic animals with populations in dwellings.
• Anthropophagy - the process of feeding on people. Similar to anthropophilic. Anthropophilic species prefer to feed on people as opposed to animals.
• API - Annual Parasite Incidence. API = (confirmed cases during 1 year/population under surveillance) x 1000.
• Autochthonous - locally transmitted by mosquitoes. Differentiated from imported, congenital, or blood-borne malaria.
• Cerebral malaria - this grave complication of malaria happens at times with P. falciparum infection and involves malaria infection of the very small capillaries that flow through the tissues of the brain. This complication has a fatality rate of 15% or more, even when treated and is extremely serious.
• Congenital malaria - malaria acquired from the mother at birth.
• Cryptic - an isolated case of malaria not associated with secondary cases, as determined by appropriate epidemiologicinvestigations.
• Diurnal - during the daytime. The diurnal resting places of mosquitoes, especially newly-fed females, may be important in malaria control.
• EIR = Entomological Inoculation Rate = mas, where ma = number of mosquito bites per night and s = proportion of those bites positive for sporozoites.
• Elimination - The process of removing something on a temporary or semipermanent basis.
• ELISA - enzyme-linked immunosorbent assay. ELISA is now often used to determine whether mosquito salivary glands are positive for sporozoites.
• Endophagic - feeds indoors.
• Endophilic - tends to inhabit/rest in indoor areas. Examples of endophilic anopheline species include Anopheles darlingi and An. funestus. Endophilism makes the blocking of malaria transmission through application of residual insecticides to walls easier to accomplish. (MacDonald 1956).
• Eradication - The process of removing something permanently.
• Erythrocyte - a red blood cell
• Erythrocytic schizogony - the process of asexual reproduction of malaria parasites within red blood cells
• Exerythrocytic schizogony - the process of asexual reproduction of malaria parasites outside of red blood cells, usually in the liver. This process is asymptomatic.
• Exit trap - A trap constructed to capture mosquitoes that are exiting a house or structure. Exit traps are often used in studies that compare the tendency of mosquitoes to rest indoors after feeding versus to fly outside after feeding.
• Exophagic - feeds outdoors.
• Exophilic - tends to inhabit/rest in outdoor areas. After biting, an exophilic mosquito flies outside and rests woods, grass, or other outside areas. Exophilism makes use of residual insecticides in buildings less effective.
• GIS - Geographic Information System
• GPS - Global Positioning System. Common GPS systems receive data that is sensitive enough to map blocks of a city.
• Gametocyte - the sexual reproductive stage of the malaria parasite. Gametocytes [macro- and micro-gametocytes] circulate in the blood stream, are picked up by the Anopheles mosquito, undergo sexual reproduction in the midgut of the mosquito, and attaches to the mosquito's midgut, where they form an oocyst that eventually produces sporozoites.
• Gametocyte rate - percentage of persons in an area who carry gametocytes. Expressed as a percentage. The less the gametocyte rate of an area, the fewer infective humans are available for mosquitoes, and the less likely that transmission is to occur. (MacDonald 1956).
• Gametocyte count - number of gametocytes per mm³ of blood. The lower the gametocyte count, the lower the infectivity of the human to the mosquito Hypnozoite - a stage of malaria parasites found in liver cells. After sporozoites invade liver cells, some develop into latent forms called hypnozoites. They become active months or years later, producing a recurrent malaria attack. Only P. vivax and P. ovale species that infect humans develop latent stage hypnozoites. Primaquine is the only available drug active against hypnozoites.
• Hypoglycaemia - hypoglycemia -blood glucose less than the lower value of normal (70-110 mg/dl [3.9-6.1 mmol/L in SI reference units]). Glucose levels of 40 and below constitute severe hypoglycemia, a life-threatening emergency. Hypoglycemia is common in malaria, as malaria parasitized red blood cells utilize glucose 75 times faster than uninfected cells. In addition, treatment with quinine and quinidine stimulate insulin secretion, reducing blood glucose.
• Imported malaria - A case of malaria that is brought into an area by someone who has become infected somewhere else. The person could be either a tourist or immigrant.
• Induced malaria - Malaria acquired through artificial means (e.g. blood transfusion, dirty syringes, or malariotherapy).
• Introduced malaria - malaria acquired by mosquito transmission from an imported case in an area where malaria is not a regular occurrence.
• Infant parasite rate - The percentage of infants below one year old who show parasites in their blood films. If the infant parasite rate is zero for three consecutive years in a locality, this is regarded as absence of local transmission, provided that the survey is done every year and enough slides have been examined.
• Longevity - the longevity, or length of lifespan of the mosquito is of considerable importance in malaria control. There are two reasons for this. The first is that the reproductive cycle of malaria in the mosquito takes 10-11 days, and the second is that if the mosquito lives a long time, it will be able to take several blood meals, and will have a higher chance of biting a human who has malaria parasites.
• Macrogametocyte - the female form of the gametocyte.
• Malaise - subjective feeling of being sick, ill, or not healthy. The feeling is generalized, varying from mild to severe in intensity. It may be the lone clinical manifestation of malaria, or may accompany other signs and symptoms, such as fever, headache, or nausea. This may be expressed as "feel achey all over," "flu-like symptoms," etc.
• Microgametocyte - the male form of the gametocyte.
• Oocyst - oocysts are Plasmodium cysts located in the outer stomach wall of mosquitoes, where sporozoite development takes place. When mature, the oocysts rupture and release sporozoites. Sporozoites subsequently migrate to the mosquito's salivary gland, and are injected into the host when the mosquito feeds.
• Orthostatic hypotension - decrease in blood pressure occurring when an individual arises from a seated or lying position. A small decrease in blood pressure is normal, but large decreases are abnormal, especially if accompanied by clinical manifestations such as faintness, light-headedness, dizziness, or increased pulse. Orthostatic hypotension is a common finding in patients with malaria infections. The patient may complain of notable tiredness after conducting light office work, etc.
• Parasitaemia - the status of having parasites. This term is often used to express the quantity of parasites in the blood. If no fever or other symptoms are present, the condition is referred to as 'asymptomatic parasitaemia.'
• Paroxysm - paroxysm - a sudden attack or increase in intensity of a symptom, usually occurring in intervals. Malaria is classically described as producing fever paroxysms; sudden severe temperature elevations accompanied by profuse sweating. Paroxysms occurring at 48-hr intervals are typical of Plasmodium vivax infection, particularly in semi-immune persons.
• Proportional case rate - The number of cases diagnosed as clinical malaria for every 100 patients attending hospitals and dispensaries [used in India].
• Protozoan - A member of the Kingdom Protista. Protozoa are single-celled organisms [eukaryotes]. The single cell performs all necessary functions of metabolism and reproduction. Some protozoa are free-living, while others, including malaria parasites, depend on other organisms for their nutrients and life cycle. Malaria parasites are members of the Phylum Apicomplexa.
• Radical Cure - treatment intended to achieve cure of P. vivax or P. malariae malaria. These two species have exoerythrocytic [outside of red blood cells i.e. in the liver] stages. Requires primaquine treatment, which destroys latent exoerythrocytic stage parasites (hypnozoites). Typical case patient: a returned traveller from Central America who has had a relapse of malaria.
• Recrudescense - a repeated attack of malaria (short term relapse or delayed), due to the survival of malaria parasites in red blood cells. Characteristic of P. malariae infections.
• Recurrence - a repeated attack weeks, months, or occasionally years, after initial malaria infection, also called a long-term relapse. Due to re-infection of red blood cells from malaria parasites (hypnozoites) that persisted in liver cells (hepatocytes).
• Relapsing malaria - Renewed manifestation (of clinical symptoms and/or parasitemia) of malaria infection that is separated from previous manifestations of the same infection by an interval greater than any interval resulting from the normal periodicity of the paroxysms.
• Refractory malaria - malaria that is not responsive to residual treatment. The cause of the lack of response to residual treatment is usually defined to be factors other than physiological insecticide resistance. Examples of causes of refractory malaria are vector exophily and zoophily with failure to enter houses. An example of refractory malaria occurred in the Jordan Valley during the early 1950s. Anopheles sergenti and Anopheles superpictus were evading residual treatment of dwellings by resting in caves and natural fissures in earth (Farid 1954).
• Reproduction rate - Reproduction rates > 1.0 indicate an expansion of infections in a population while those < 1.0 indicate a decline in infections in the population. The goal of malaria control is to decrease the reproduction rate. This can be accomplished by altering mosquito numbers, longevity of female anophelines, biting habits, and recovery rate of gametocytemic person. Reduction of mosquito numbers through larval control is less effective by itself than causing mosquito mortality through adult control. The reason is that not only does adult control cause a reduction in mosquito numbers, but it also causes reduction in longevity of female anophelines [larval control doesn't do that]. The fewer gonotrophic cycles that a female mosquito has, the less likely that it is to transmit sporozoites (MacDonald 1956, p. 620).
• Residual treatment - treatment of houses, animal sheds, and other buildings where people or animals spend nighttime hours with insecticide that has residual efficacy. The goal of residual treatment is to block transmission by stopping human-vector contact.
• Splenomegaly - an enlarged spleen. A common finding in malaria patients that sometimes can be detected by physical examination. May occur in otherwise asymptomatic patients and is of use in conducting malaria surveys of a community, although it should not be the only factor considered when counting cases.
• Sporozoite - the infective stage of the malaria parasite that is passed to the human host from the salivary glands of the mosquito. Sporozoites infect liver cells, disappearing from bloodstream within 30 minutes. The mechanism for this amazingly rapid disappearance from the bloodstream to the liver is still unknown. Sporozoites are delicate and spindle-shaped stages that are released into the haemocoel of the mosquito when the oocyst ruptures. Some eventually find their way to the salivary glands of the mosquito.
• Sporozoite rate - The percentage of female anopheline mosquitoes of a particular species that bear sporozoites in their salivary glands. Expressed as a percentage.
• Temperature - the optimal temperature for development of P. falciparum is 30^oC [86^oF], while the optimal temperature for development of P. vivax is 25^oC [77^oF]. The time required for development of the sexual phases of the malaria parasite in the mosquito is 10-11 days at these temperatures.
• Tinnitus - ringing sound in the ears, a common side effect of quinine treatment.
• Vector competence - the ability to transmit malaria. Said of Anopheles mosquitoes.
• Zoophagy - the process of feeding on animals (example: cattle).
• Zoophilous - prefers to feed on animals.

اپيدميولوژي محاسباتي مالاريا

بررسيهاي مالاريا   ( Malaria Survey ):

 براي بررسي بيماري مالاريا در يك منطقه و برنامه ريزي در جهت كنترل آن مي بايست مطالعاتي را انجام دهيم و در طي اين مطالعات شاخصهايي مي بايست تعيين گردند. شاخصهاي مورد بررسي را ميتوانيم در 3 گروه طبقه بندي نماييم :

1-    شاخصهاي مربوط به انگل و بيماري :

معمولاّ اثر قطعي اين شاخص ها را بر ميزان انتقال مالاريا نمي توان بطور كامل مشخص نمود. مهمترين شاخصهايي كه در اين گروه به منظور تعيين وقوع و شدت بيماري و فعاليتهاي كنترل بيماري در جامعه استفاده ميشود عبارتند از :

 SPR،  API،  ABER، اندكس گامتوسيتي ، تعيين ضريب طحالي ، ميزان وخامت بيماري، دارو هاي مصرفي، حساسيت انگل در مقابل دارو، مجموع مرگ و مير و ناتوانيهاي گذشته و حال، وفور گامتوسيت در خون ، درجة آلوده كنندگي گامتوسيت ها ، طول دورة گامتوسيتي ، نسبت حاملين انگل ، درجة بهبودي ، طول دورة پارازيتمي و  . . .

2-    شاخصهاي مربوط به ناقل :

بررسي فصل انتقال ، بررسي فصل فعاليت ناقل ، بررسي دامنة انتشار ناقل ، بررسي عادت خونخواري ، بررسي عادت استراحت ، بررسي پناهگاههاي خارجي ، تعيين طول عمر پشه ، درجة حساسيت به سموم ، درجة توليد اساسي ، تعيين ميزان اسپروزوئيت ريت ، درصد آنتروپوفيلي و زئوفيلي ، تعيين ميزان بقاء روزانة پشه ، تعيين درصد پشه هايي كه به سن خطرناك مي رسند ، ميزان پاروس و نولي پاروس بودن ، اميد زندگي ،

توانايي انتقال Vector Capacity ) ( ،

3-    شاخصهاي انساني :

سابقه بيماري در منطقه ( وضعيت اپيدميك و آندميك بيماري ) ، بررسي وضعيت سكونت انسانها ، بررسي وضعيت استراحت انسانها ، بررسي وضعيت تحرك انسانها ، بررسي روشهاي كنترل ، بررسي تسهيلات براي برنامه هاي كنترل.

                        تشخيص مالاريا

تشخيص مالاريا:

 1- آزمايش ميكروسكپي نمونه هاي خون :

 با وجود اينكه در زمينه تشخيص آزمايشگاهي بيماري مالاريا به موازات ساير مطالعات تحقيقات زيادي انجام گرفته است و روشهايي بر مبناي سرولوژيك پيشنهاد شده است ولي تهيه لام گسترش خون از شخص مشکوک به بيماری و آزمايش ميكروسكپي آن بعد از رنگ آميزی به روش Geimsa   يا Wright ساده ترين و دقيق ترين و در نتيجه متداولترين روش تشخيص آزمايشگاهي بيماري و تعيين نوع پلاسموديوم عامل آن است.

 2- روشهاي سرولوژي:

 استفاده از روشهاي سرولوژيك بخصوص روش فلئورسانت آنتي بادي غير مستقيم و روش هماگلوتيناسيون غير مستقيم بيشتر در برنامه هاي كنترل و  بررسي هاي اپيدميولوژي  مالاريا استفاده مي شوند. در سالهاي اخير روشهاي سريع   از جمله Dipstick  در تشخيص مالارياي فالسيپارم استفاده شده است كه   اساس آن بر پاية ايمونوكروماتوگرافي و  تهيه  و  ثابت كردن  مونوكلونال  آنتي بادي  بر عليه آنتي ژن  Histidine-Rich Protein-2 ( HRP-2 ) و يا آنزيم Lactate Dehydrogenase   بر روي نوارهاي نيتروسلولز مي باشد.

براي تشخيص بيماري در افراديكه به تازگي دچار بيماري شده و يا داراي علائم باليني بيماري هستند بدليل يافت شدن انگل در نمونه هاي خون احتياجي به استفاده از روشهاي سرولوژي   نمي باشد . ضمناً در افراديكه ابتلا مكرر به مالاريا داشته اند يا در مناطق آندميك مالاريا زندگي مي كنند مثبت بودن تست هاي سرولوژي دليل بر و جود عفونت نمي باشد. ساير روشهاي تشخيص انگل مالاريا DNA Probes ، Antibody detection  و¹PCR مي باشد.

1- Amplification of parasite-specificate sequences using polymerase chain reaction

تعيين سطح حساسيت لاروي نسبت به دوزهاي تمايزي لاروكش ها

عباس پودات مربی دانشکده بهداشت و کارشناس ارشد حشره شناسی پزشکی

www.malaria.coo.ir   ،  www.malaria.blogfa.com

1- اهداف :

1- تعیین سطح حساسیت  و مقاومت لارو نسبت به مواد لاروکش

2- تعیین غلظت مورد نیاز جهت یک محلول لاروکش

3-  تعیین دوز کشنده استاندارد

 2- وسايل و مواد لازم جهت انجام تست حساسيت لاروها :

- بشر 50 و 500 ميلي ليتري  هر کدام 4 عدد

- پي پت 1 ميلي ليتري

- قطره چكان يا توري

- دماسنج آب  

- دماسنج هوا

- كووت  

- محلولهاي استوك لاروكش استاندارد  WHO

 3- روش تهيه غلظت مورد نياز از دوزهاي تمايزي جهت انجام تست حساسيت لاروي :

براي تهيه غلظت مورد نياز از غلظت هاي استوک ذكر شده به شرح زير عمل مي نمائيم.        با افزودن 1 ميلي ليتر از اين محلول ها به 249 ميلي ليتر آب غلظت نهايي آن به ترتيب،       به ميزان، مالاتيون¹ 125/3 ميلي گرم در ليتر، تمفوس² 625/0 ميلي گرم در ليتر، فنيتروتيون³ 125/0 در ليتر و كلرو پيريفوس⁴ 025/0 ميلي گرم در ليتر بدست مي آيد. محلول شاهد با افزودن 2 درصد بوتانول به اتانول خالص تهيه شده و براي كاربرد 1 ميلي ليتر از اين محلول را به 249 ميلي ليتر آب در  بشر اضافه می نمائیم.

2- Temephos

3- Fenitrothion

4- Chlorpyrifos-ethyl

4- طريقه انجام تست حساسيت لاروي:

تست حساسيت به روش استاندارد  WHOانجام می شود. ابتدا در تكرارهاي مورد آزمايش، در هر بشر 50 میلی لیتری 25 ميلي ليتر آب  ریخته و تعداد 25-20 عدد لارو آخر سن 3 و ابتداي سن 4 را در آن قرار می دهیم.  يك ساعت آنها را استراحت داده و در صورت وجود لارو ضعيف يا مرده آنها را از  تست خارج مي کنيم. در مورد لاروهاي صيد شده از فيلد، ابتدا آنها را در كووت ريخته و براي مدتي در حدود 2-5/1 ساعت به آنها استراحت داده مي دهیم تا استرس ناشي از حمل و نقل و ضربه در آنها از بين برود، سپس لاروهاي سنين مختلف را باید جدا سازي و به انسكتاريوم منتقل کنیم. براي هر دوز تمايزي 4 تكرار و براي شاهد 2 تكرار در نظر گرفته مي شود. براي جلوگيري از اشتباه باید روي بشرها اتيكت نصب گردد.

 در مرحله بعد در هر يك از بشرها ی 500 میلی لیتری 224 ميلي ليتر آب تميز ( آشاميدني فاقد كلر یا آب ژیت لاروی) اضافه نموده و سپس بوسيله پي پت هاي پوار دار بطور جداگانه به مقدار 1 ميلي ليتر از هر لاروكش را برداشته و به بشرهاي 224 ميلي ليتري اضافه مي کنیم و محلول را خوب هم زده تا سم بطور یکنواخت در آن مخلوط شود، در اينجا غلظت مورد نظر از هر لاروكش بدست مي آمد. در مرحله بعد با دقت و به آهستگی بشرهاي 25 ميلي ليتري محتوي لارو به هر يك از بشرهاي 224 ميلي ليتري محتوي سم اضافه مي کنیم. ( در کل 249 میلی لیتر آب و 1 میلی لیتر سم داریم ). 

 پس از آن زمان و درجه حرارت را ثبت نموده و آنها را به انسكتاريوم منتقل كرده و 24 ساعت تحت نظر قرار می دهیم و  بعد از طي دوره Recovery period نتايج مرگ و مير در فرمهایي که بدین منظور تهیه گردیده ثبت مي کنیم.

در موارد زیر تست انجام شده غیر قابل قبول بوده و می بایست تکرار گردد:

1.      اگر بيشتر از 10 درصد لاروهاي بشر كنترل در حين آزمايش به پوپ تبديل شوند، آزمايش تكرار ميبایست تکرار  شود.

2.      در صورتی که مرگ و مير شاهد بيش از 20 درصد باشد.

 5- نکات مهم :

·       دماي مناسب براي تست حساسيت لارو بايد بين 30-20 درجه سانتي گراد  باشد.

·       براي ثبت درجه حرارت آب بشرهاي مختلف بايد دماسنج را با استن شستشو دهيم.

·   پس از برداشت محلول لاروكش بايد بلافاصله درب ظرف محتوي لاروكش را ببنديم. زيرا در اثر تبخير حلال كه الكل مي باشد، غلظت لاروكش موجود در ظرف تغيير مي كند.

·       پس از انجام تست بايد ظروف مورد استفاده را به دقت با آب و مواد پاك كننده شستشو داد. 

·   مرگ و مير شاهد اگر كمتر از 5 درصد باشد تست صحيح است. در صورتيكه مرگ و مير شاهد بين 20- 5 درصد باشد با استفاده از فرمول ابوت (Abbot) باید تصحيح گردد

  % مرگ و مير شاهد - % مرگ و مير تست

                            100 ×  -----------------------------  =  فرمول ابوت  ( Abbot )

 % مرگ و مير شاهد - 100

 دما، رطوبت، تراكم و تغذيه، عواملي هستند كه با تغيير اينها افزايش يا كاهش در ميزان حساسيت  نمونه هاي آزمايشگاهي ديده مي شود، درنتيجه بايد در اين رابطه دقت نمود و شرايط يكسان پرورش اعمال مي گرديد.

تعیین سطح حساسیت بالغین آنوفل ها نسبت به دوزهای تمایزی حشره کش ها

عباس پودات مربی دانشکده بهداشت و کارشناس ارشد حشره شناسی پزشکی

www.malaria.coo.ir   ،  www.malaria.blogfa.com

 يكي از فاكتورهاي موثر در شناسايي پديده مقاومت آنوفل ها نسبت به سموم تماس دادن آنها با دوزهای تمایزی حشره کش ها و ثبت میزان مرگ ومیر حاصل از تماس است.

 وسايل و مواد لازم  جهت انجام تست حساسيت بالغين : 

 با استفاده از استاندارد سال 1998 سازمان جهاني بهداشت نياز به تهيه وسايل زير مي باشد:

1-    كاغذ هاي استاندارد  WHO  ، آغشته به حشره كش و شاهد با اندازه  cm  15× 12

2-    لوله نگهداري ( Holding tuble ) به طول 125 ميلي متر و قطر 24 ميلي متر

3-    در تيغه اي شكل ( اسلايد ) كه در طرفين داراي سرپوشي قابل پيچ شدن است

4-    كاغذ سفيد تميز 15× 12 سانتي متر براي قرار دادن در لوله هاي نگهدارنده

5-    فنر های فلزي براي ثابت كردن كاغذ ها

6-    دو عدد آسپيراتور شيشه اي به قطر 12 ميلي متر و طول 35-30 سانتي متر

7-    چسب كاغذي يا برچسب

8-    جداول و فرمهاي استاندارد تست حساسيت  ( WHO ) 

 شرايط انجام تست حساسيت :

تست حساسيت در مكاني كه درجه حرارت و رطوبت كنترل شده و مناسب دارد  (دماي 30-25 درجه سانتيگراد و رطوبت نسبي 75-65 %)  و فاقد هر گونه عوامل اضافي براي ايجاد مرگ و مير در پشه ها باشد می بایست انجام گیرد. جهت جابجايي پشه ها میبایست دقت زيادي به عمل آید تا ميزان خطا در آزمايشات به كمترين حد ممكن برسد.

 روش انجام تست حساسيت :

براي انجام تست می بایست از روش استاندارد  WHO  استفاده شود ( شكل 1 ).  مطابق اين روش سن پشه هاي  انتخابی برای تست 3-2 روزه بوده و قبل از انجام تست معمولاً با محلول قندي 10%  تغذيه مي شوند. براي اين كار ابتدا پشه ها را به آرامي با كمك آسپيراتور از داخل قفس گرفته (حداكثر 6-5 پشه در هر بار) و به يك لوله نگهداري(Holding tube)  با علامت سبز كه داخل آن كاغذ سفيد معمولي قرار داده شده است منتقل می گردند. اين كار بايد به آرامي انجام شود تا به پشه ها آسيبي وارد نگردد. در هر لوله نگهداري تعداد 25-20 پشة ماده تغذيه شده با آب قند قرار داده می شود.

پس از آنكه كليه نمونه ها به لوله هاي نگهداري انتقال داده شدند با قرار دادن پنبه آغشته به آب قند 10%  به مدت يك ساعت بصورت عمودي در شرايط انسكتاريوم نگهداري شده تا در صورتي كه برخي از نمونه ها آسيب ديده باشند، مشخص شده و از تست حذف گردند. پس از آن كاغذ هاي آغشته به حشره كش را در لوله هاي تماس(Exposure tube)  با علامت قرمز، قرار داده و توسط گيره هاي فلزي می بایست ثابت گردند.

سپس لوله هاي تماس را به لوله هاي نگهداري متصل نموده و با باز كردن كشوي بين دو دسته لوله ها، به آرامي و با فوت پشه ها را وارد لوله هاي تماس نموده و زمان ثبت گردد .

بر اساس دستورالعمل سازمان بهداشت جهاني. در زمان تماس نمونه ها با كاغذ هاي آغشته به حشره كش  (معمولا 1 ساعت) ، لوله هاي تماس بايد بصورت عمودي قرار داده شوند ( مطابق با شكل 1) . همچنين براي مشخص شدن هر لوله، اتيكت هايي بر روي آن نصب مي گردد كه اطلاعات مورد نياز از  قبيل سوش تست شده، جنس، تعداد نمونه ها، تاريخ انجام تست، ساعت شروع تماس، ساعت پايان تماس، نوع و غلظت حشره كش را  مي توان بر روي آن يادداشت كرد.

پس از پايان زمان تماس، نمونه ها بایدً به لوله هاي نگهداري منتقل شوند و به مدت 24 ساعت در انسكتاريوم در شرايط مناسب (نور كم، دماي 30-25 درجه سانتيگراد و رطوبت نسبي 75-65 %) نگهداري شوند. در طي اين مدت، پنبه آغشته به آب قند در اختيار پشه ها قرار گیرند.

براي عدم دسترسي مورچه ها به نمونه ها، پايه هاي قفسه هاي محتوي نمونه ها می بایست در ظروف محتوي آب قرار داده شود. براي تامين رطوبت لازم می توان از وسایل رطوبت ساز یا حوله مرطوب استفاده نمود. پس از گذشت 24 ساعت نتايج تست ها باید قرائت گردد (براي شمارش راحت تر، پشه هاي زنده را با پنبه آغشته  به كلروفرم بيهوش می توان بیهوش نمود). در هر تست عمدتاً براي هر غلظت 4 تكرار و براي هر تكرار  25-20 پشه مادة تغذيه شده با آب قند و دو لوله شاهد در نظر گرفته شود.

 تجزیه و تحلیل نتایج حاصل از تست:

پیش از مشاهده نتایج تست اگر پشه هاي شاهد اصلاً مرگ و مير نداشته يا كمتر از 5%  مرگ و مير داشتند، تست كاملاً صحيح در نظر گرفته شود ولی در صورتي كه پشه هاي شاهد بين 20-5% مرگ و مير داشتند نتايج با فرمول ابوت (Abbot) اصلاح گردد. همچنين در صورتی که مرگ و مير شاهد بيش از 20%  باشد، تست غیر قابل قبول بوده و مي بایست تكرار گردد.

 % مرگ و مير شاهد - % مرگ و مير تست

                        100 ×  -----------------------------  =  فرمول ابوت  ( Abbot )

      % مرگ و مير شاهد - 100

 بر اساس دستورالعمل سازمان جهاني بهداشت در صورتي كه مرگ و مير حشرات مورد تست پس از 24 ساعت نگهداري بين 100- 98 %  باشد، اين حشرات نسبت به حشره كش تست شده حساس هستند. در صورتي كه مرگ و مير حاصل بين 97-80%  باشد، احتمال مقاومت در اين حشرات وجود دارد و روشهاي تكميلي جهت اثبات قطعي مورد نياز است. اگر مرگ و مير در جمعيت تست شده كمتر از 80%  باشد و با وجود 2 يا 3 برابر كردن مقدار دوز تمايزي، در مرگ و مير حاصل افزايشي مشاهده نگردد، می گوییم پديده مقاومت در اين حشرات ظهور كرده است و اين جمعيت نسبت به حشره كش تست شده در غلظت مورد نظر مقاوم مي باشد.

بیماریابی مالاریا   Case Finding in Malaria

انسان جزء مهمي از سيكل زندگي انگل است. شناسايي زود هنگام و درمان بيماران يكي از راهكارهاي مناسب و موثر در پيشگيري و مبارزه با انگل مالاريا است. مالاريا مي بايست به دو دليل زير درمان شود :

۱- مي بايست ذخيرة انگلي از بين برود تا انتقال قطع گردد.

۲- مي بايست علائم كلينيكي در بيمار از بين برود تا سلامت خود را باز يابد.

 بنابر این : بیماریابی در مناطق آندمیک به منظور کشف سریع بیماران در مراحل اولیه بیماری انجام می شود و هدف از آن پیشگیری از بروز اپیدمی است. بیماریابی جزئی از سیستم مراقبت می باشد . بیماریابی باید هدفمند ، مقرون به صرفه و از کارآیی مناسب برخوردار باشد.

در حال حاضر بیماریابی با تهیه نمونه از خون از افراد مشکوک یا بیمار و آزمایش میکروسکپی آن صورت می گیرد

آزمايش نمونه هاي خون : با وجود اينكه در زمينه تشخيص آزمايشگاهي بيماري مالاريا به موازات ساير مطالعات تحقيقات زيادي انجام گرفته است و روشهايي بر مبناي سرولوژيك پيشنهاد شده است ولي تهيه لام گسترش خون از شخص مشکوک به بيماری و آزمايش ميكروسكپي آن  بعد  از  رنگ آميزی  به روش Geimsa   يا   Wrightساده ترين و دقيق ترين و در نتيجه متداولترين روش تشخيص آزمايشگاهي بيماري و تعيين نوع پلاسموديوم عامل آن است.

 معيارهاي انتخاب و جداسازي افراد مشكوك به مالاریا :

  سابقه مالاريا  ،   تاريخچه مشكوك  ،   بزرگي طحال ،   تب  يا سابقه قبلي يا نزديك به آن

 بزرگی طحال  : (Splenomegaly) :  در مناطق بومی مالاریا اکثریت بچه های در سنین مدرسه (گروه سني  9-2 سال) دارای طحال بزرگ هستند. بزرگي طحال ضريب خوبي براي نشان دادن وقوع مالاريا در یک منطقه می باشد. از روي بزرگي طحال افراد ساكن در منطقه بخصوص می توان ميزان اندميسيته مالاریا را تعيين كرد.

 تب ( ( Fever یا سابقه قبلی نزدیک به آن :   بعنوان آسانترين معيار در نظر گرفته شده است. چون تب يا عدم آن بعنوان معيار جدا سازي 100 % اختصاصي و قطعي نيست و فقط قسمتي از حاملين انگل را ممكن است كشف نمايد لذا : تكرار آزمايش ( حداقل بر اساس ماهيانه ) به تدريج اين نقص را تا حدي جبران مي نمايد.

 روشهاي كشف موارد مالاريا:

كشف موارد به روش اكتيو ( Active )

كشف موارد به روش پاسيو  ( Passive )

 كشف موارد به روش اكتيو :

تعريف :   جستجو براي موارد حامل انگل مالاريا بر اساس معيارهای جداسازي

 در اين روش كاركنان بهداشتي به درب خانه ها مي روند.  اين روش يكي از روش هاي اصلي كشف مالاريا محسوب مي گردد

معايب روش اكتيو :  اين روش پر هزينه است ،  در بسياري از موارد كم اثر مي باشد،  نداشتن پوشش از نظر زماني : اگر فردي در يك بازديد كشف نشد عملا تا بازديد بعدي از دسترس خارج مي شود و اين عمل از نظر اپيدميولوژيك نقص بزرگي است. اين فرد  تا بازديد بعدي مي تواند بخوبي پشه ها را آلوده نموده و سرچشمه خطرناكي براي انتقال هاي جديد باشد.      

مزاياي روش اكتيو :

 پوشش كامل مكاني ( بهترين مزاياي اين روش )  ، براي رسيدن به يك پوشش مكاني خوب بايد یک سری عواملي مورد توجه قرار گيرد.

عوامل مهم پوشش مكاني خوب:

 فواصل بازديدها ، تراكم جمعيت ، قابليت دسترسي به منطقه و فواصل بين آباديها ، درجه تمركز خانه ها ، تعداد ساعات تعيين شده براي كار روزانه و هفتگي ، نوع راههاي ارتباطي و نوع وسيله نقليه ف وظيفه اضافي كه بعهده مامور گذاشته مي شود ، قبول و استقبال كار مامور بوسيله مردم و ميزان همكاري آنان ،  

كشف موارد به روش پاسيو :

تعريف :  كشف موارد حامل انگل مالاريا بر اساس معيار های جداسازي

  در اين روش افراد تب دار يا تب داشته يا داراي سابقه قبلي مالاريا به كاركنان بهداشتي مراجعه و مورد آزمايش خون قرار مي گيرند و از ميان آنها حاملين انگل كشف مي گردد.

مزاياي روش پاسيو:  روش پاسيو بهترين شيوة بيماريابي است و نشانگر همكاري بين جامعه و پايگاههاي بهداشتي و درماني   مي باشد. ،  توسط كليه سازمانها و واحدهاي بهداشتي درماني كشور مي تواند اجرا گردد.  پوشش زماني خوب ( بهترين مزاياي اين روش )

 براي رسيدن به يك پوشش زماني خوب بايد 2 عامل زير مورد توجه قرار گيرد :

پوشش سازمانها و واحدهاي بهداشتي چه در مناطق شهري و چه در مناطق روستايي از نظر كمي و كيفي به حد قابل قبول رسيده باشد.

سطح آگاهی مردم بقدر كافي بالا باشد كه مردم به اهميت سلامتي و بيماري واقف بوده و استفاده از مراكز بهداشتي و درماني را مورد قبول و عمل قرار دهند.

 معايب روش پاسيو:    نقص در پوشش مكاني :  ممكن است تمام مردم مراجعه نكنند بخصوص مردم مناطق دوردست.   در صورت عدم استقبال و همكاري واحدها و سازمانهاي بهداشتي بخصوص پزشكان تعداد قابل توجهي از موارد مثبت از دسترس خارج مي گردند.

 منابع تهيه لام در مالاريا : در طي مراقبت هاي پاسيو و اكتيو  از 3 منبع لام تهيه مي گردد.

تبدار و مشكوك ،  تعقيب موارد ،  بررسي

 لام تب دار و مشكوك: تهيه لام از افرادي كه در فاصله بين مراقبت قبلي و اين مراقبت دچار تب ، لرز و علائم ديگر شده باشند لام تب دار و مشكوك محسوب مي گردد.

كشف موارد بيماري در اين حالت نشانگر بيماريابي خوب و درصورت افزايش موارد مثبت نسبت به سال قبل   مي تواند نشان دهندة شروع يك اپيدمي محسوب گردد.

 لام تعقيب موارد: به تهيه لام از موارد مثبت گذشته اطلاق مي شود. مدت زمان تهیه لام بر حسب دستورالعمل ها فرق می کند. اين لامها از بيماران ويواكس براي بررسي موارد عود و اطمينان از درمان و از بيماران فالسيپارم به منظور بررسي مقاومت انگل نسبت به داروي مصرف شده تهيه مي شود. 

 نحوة  تهيه لام تعقیب موارد بستگي به نوع انگل دارد:

در ويواكس : حداقل 6-4 بار در سال بعد از اتمام درمان كامل

در فالسيپارم : 5 - 4 نوبت و به فاصله يك هفته

 لام بررسي:  به تهيه لام از اطرافيان بيمار و يا  10%  افراد جامعه كه نه در گروه تب دار و مشكوك و نه در گروه تعقيب موارد تعريف  شده اند اطلاق مي گردد و به منظور كشف ذخاير انگلي و اطلاع از وجود بيماري در منطقه انجام   مي گردد.

لینک سایت های مفید در زمینه مالاریا و آنوفل ها

 مراقبت در برنامه مالاریا  Malaria Surveillance

مراقبت  : (Surveillance )

 جمع آوری داده ها (Data) طبقه بندی، تجزیه و تحلیل، تفسیر و انتشار اطلاعات (Information) مربوط به یک رویداد به منظور انجام مداخلات مورد نیاز در جهت ارتقای کیفیت و کمیت خدمات بهداشتی درمانی و یا کسب اطلاعات به منظور انجام یک اقدام را ، مراقبت اپیدمیولوژیک گویند

ویژگی مراقبت اپیدمیولوژیک:

مراقبت اپیدمیولوژیک اساس برنامه مبارزه با بیماری است

فعالیت های مرتبط با مراقبت اپیدمیولوژیک باید در تمام سطوح محلی، منطقه ایی و مرکزی تحقق یابد.

اهداف مراقبت اپیدمیولوژیک:

پایش روند بیماری و تطبیق برنامه با وضعیت های مطلوب

معرفی تحقیقات و اقداماتی که به کنترل اپیدمی ها کمک می کند

شناسایی جمعیت های خاص که همواره در معرض خطر مرگ و میر و عوارض ناشی از بیماریها با اولویت درجه اول قرار دارند و . . .

هدف از مبارزه با مالاریا:

کاهش موارد ابتلا ، عوارض و مرگ و میر ناشی از بیماری است تا حدی که از نظر اقتصادی و اجتماعی مالاریا یک مشکل مهم بهداشتی تلقی نگردد

هدف از مراقبت مالاریا:

جمع آوری یک سری داده (Data) به منظور  طبقه بندی ، تحلیل و دست یابی به اطلاعات (Information) برای تصمیم گیری در جهت رفع مشکل که همانا  مبارزه با مالاریا است تا . . از نظر اقتصادی و اجتماعی مالاریا یک مشکل مهم بهداشتی تلقی نگردد.

مراقبت مالاريا مشتمل بر دو سلسله فعاليت است:

1-   اقدامات ارزشيابي و اپيدميولوژيك خالص

2-   اقدامات جبراني

اقدامات ارزشيابي و اپيدميولوژيك خالص:

1- جستجو و كشف موارد در كانونهاي مالاريا 

2- تحقیقات در اطراف موارد مثبت    ( تشخيص ، نوع ، ماهيت و علل )

جستجو و كشف موارد در کانونهای مالاریا :

1-  بررسي هاي مالاريا متريك :

 - اين روش بر اساس نمونه گيري تصادفي است و براي تعيين درجه بروز واقعي و كشف كليه موارد عفونت در مراحل پيشرفته برنامه امكان پذير نيست.

2- آزمايش مكرر خون تمام جمعيت تحت پوشش برنامه :

- اين روش با مشكلات عملي و اجرايي مواجه خواهد شد. لذا توصيه مي شود كه فقط از افرادي كه مشكوك به داشتن عفونت مالاريا هستند آزمايش به عمل آيد.

2- تحقيقات در اطراف موارد مثبت :

1- بررسي و طبقه بندي مورد مثبت

2- كشف موارد مثبت ديگر

3- بررسي و طبقه بندي كانون هايي كه مورد مثبت به آنها تعلق دارد

 بررسي و طبقه بندي مورد مثبت:

پس از كشف موارد مثبت و تائيد آزمايشگاه مي بايست موارد مثبت مورد بررسي و طبقه بندي قرار گيرد.

اساس بررسي بر پرسش از فرد بيمار و اطرافيان او خصوصا در مورد اطفال گذاشته شده است.

1- مدت بيماري

2- علائم بيماري

3- شكل تب و مدت آن

4- چند روز پس از شروغ بيماري از وي لام تهيه شده است

5- آيا قبل از بيماري در ماههاي گذشته از وي لام تهيه شده است

6-  آيا به وي دارو داده شده است

7- آيا 3 هفته قبل از شروع بيماري به جايي مسافرت كرده است  و  . . .

بررسي و طبقه بندي كانون هايي كه مورد مثبت به آنها تعلق دارد :

1-   جمع آوري كليه اطلاعات روشن كننده در بارة مالارياي محل بر اساس گزارشها و سوابق موجود ، در مركز بهداشت شهرستان

2-  جمع آوري اطلاعات و ارقام در باره شرايط جغرافيايي ، اقليمي و  اكولوژيكي ساكنان آن

3-  بررسي پارازيتولوژيك بر اساس جمع آوري نمونه هاي خون دسته جمعي از ساكنان خانوار ، از همسايگان ، از ساكنان محل كار  و از بقيه ساكنان محل مورد بررسي

4-   بررسي هاي حشره شناسي ؛ در اين مورد لازم است پتانسيل ناقل يا ناقلين را از نظر برقراري انتقال و شدت آن و يا مكان وسعت آن  مورد بررسي قرار داد. اهم بررسيهاي حشره شناسي به قرار زير است :

تعيين وفور بالغ و لارو آنوفل منطقه

گزش شبانه و تشريح آنوفل هاي صيد شده

تعيين سطح حساسيت آنوفل ها نسبت به حشره كش مصرفي

تعيين درصد اگزوفيلي و آندوفيلي آنوفل ها

5- تجزيه و تحليل كليه اطلاعات و ارقام بدست آمده و تشخيص اپيدميولوژيك ماهيت و حالت كانون

تعريف كانون مالاريا :

محل يا منطقه مشخص و محدودي كه در يك منطقه مالارياخيز فعلي يا قبلي قرار گرفته و يك يا چند نفر از ساكنين آن حامل انگل مالاريا باشند.

تعريف كانون انتقال مالاريا :

به محلي اطلاق مي شود كه يك يا چند مورد جديد بيماري در آن وقوع يافته و عوامل اپيدميولوژيك لازم براي انتقال وجود داشته باشد.

كانون هاي مالاريا :

1-  كانون باقيمانده فعال  

2-  كانون باقيمانده غیر فعال  

3-  كانون جديد بالقوه

4-  كانون جديد فعال

كانون باقيمانده غير فعال : در اين كانون انتقال عفونت قطع شده ، فقط موارد عود قديمي باقيمانده و تعداد انگل در  mm³   1 خون قاعدتا كمتر از 1000 است.

كانون باقيمانده فعال :  در اين كانون انتقال عفونت كاملا قطع نشده ، عود و موارد جديد بومي ديده مي شود.

كانون جديد بالقوه : موارد وارده و ناقل وجود دارند ولي قرائن و شواهدي حاكي از انتقال محلي عفونت ديده نمي شود

كانون جديد فعال:  قرينه اي بر انتقال محلي وجود دارد . موارد وارده و جديد ديده  مي شود و تعداد انگل در  mm³   1 خون بيش از 1000 است .

اقدامات جبراني - اقدامات جبراني شامل :

1- درمان موارد : استفاده از داروهاي ضد مالاريا ، براي درمانهاي احتياطي ، اساسي و پيشگيري

  2- از بين بردن كانونهاي باقيمانده :  استفاده از عمليات مبارزه با ناقل :     

                                - عمليات مبارزه با بالغ      - عمليات مبارزه با لارو

3- جلوگيري و ممانعت از برقراري مجدد بيماري :   تقويت بيماريابي

اقدامات بر حسب نوع كانون:

1-  كانون باقيمانده غير فعال :  تقويت بيماريابي ، درمان و پيگيري كامل موارد مثبت

2-  كانون باقيمانده فعال : تقويت بيماريابي ، درمان و پيگيري كامل موارد مثبت ، عمليات سمپاشي كانوني با پوشش كامل مكاني ، عمليات مبارزه با لارو

3-  كانون جديد بالقوه :

       ----» وفور آنوفل خيلي پايين است :  درمان و پيگيري كامل موارد مثبت

       ----» وفور آنوفل بالا و بيماريابي و درمان موارد وارده نقص اجرايي دارد : 

     تقويت عمليات كشف سريع بيماران، درمان كامل آنها.

      عمليات سمپاشي كانوني با پوشش كامل مكاني ، عمليات مبارزه با لارو

 4-  كانون جديد فعال :

       ----»  مورد يا موارد جديد در خارج از فصل انتقال و يا فعاليت ناقل كشف و مشاهده گرديده است:  درمان و پيگيري كامل موارد مثبت

      ----»  مورد يا موارد جديد در جريان يا بلافاصله قبل از فصل فعاليت ناقل كشف و مشاهده گرديده است، دو حالت ممكن است اتفاق بيافتد :

      1-  چنانچه فقط يك مورد مثبت مشاهده شده باشد و تحقيقات وجود موارد ديگر را تائيد نكرده باشد: درمان و پيگيري كامل مورد مثبت ، تقويت بيماريابي ، تهيه لام همگاني

     2 -  چنانچه تعداد موارد بيشتر از يك مورد باشد و كليه آنها موارد جديد باشند: درمان و پيگيري كامل مورد مثبت ، تقويت بيماريابي ، تهيه لام همگاني ، سمپاشي كانوني ، اجرا و تقويت عمليات لاروكشي

معيارهاي اپيدميولوژيك قطع انتقال در يك كانون :

     1- حداقل ABER ( درصد لام به جمعيت ) :  نبايستي از 1% جمعيت براي هر ماه در تمام سال در مناطق با فصل انتقال طولاني و يا براي هر ماه از فصول انتقال در مناطق با فصل انتقال كمتر باشد.

     2 - درصد لام هاي مثبت (   : ( SPR در كودكان كمتر از يكسال به صفر برسد يا ميزان آن از 1% لامهاي مثبت كل جمعيت كمتر باشد. همچنين اين ميزان در پايان سال اول بايستي كمتر از 22% نسبت اوليه و در پايان سال دوم بايستي كمتر از 3% نسبت اوليه باشد.

     3- نسبت API ( بروز انگلي در هزار نفر جمعيت ) : در پايان سال دوم نبايستي از 1/0 در هزار بيشتر باشد.

     4- نسبت تعداد عفونت هاي شديد به كل عفونت ها (تعداد انگل در هر mm³ خون بيش از 1000 عدد):  اين نسبت در جمعيت نبايستي  بيش  از  7%  كل عفونت ها باشد.

 شناسايي علل و موانع موجود در موثر بودن برنامه هاي كنترل مالاريا

مسلماً در طي هر برنامه اجرايي يكسري مشكلات و مسائلي وجود دارد كه باعث عدم اجراي صحيح برنامه ها خواهد شد . شناخت اين مسائل و مشكلات و نشان دادن آن و سعي در رفع آنها تا جاييكه امكان برطرف نمودن آنها وجود دارد باعث پيشرفت سريع در انجام برنامه خواهد شد.  بنابر اين در طي بررسي ها مي بايست تا آنجايي كه ممكن است اين موارد را شناسايي كرده و مورد توجه قرار داده شود . بر اين اساس مهمترين علل و موانع موجود در برنامه كنترل مالاريا را مي توان به صورت زير مورد مطالعه قرار داد :

1- علل اجتماعي   2- علل سياسي  3- علل اقتصادي  4- علل فني   5- مشكلات اجرائي

1- علل اجتماعي :

       ü          عدم دسترسي سريع به آزمايشگاه جهت اقدامات تشخيص مالاريا.

       ü          پائين بودن ميزان سواد در جمعيت ساكن در روستاها بخصوص در زنان.

       ü          نگرشهاي غلط و يا رفتارهاي نادرست.

       ü          عدم پذيرش و استقبال مردم از برنامه هاي يكنواخت و طولاني مبارزه با مالاريا نظير سمپاشي اماكن مسكوني.

2- علل سياسي :

       ü         مهاجرت هاي مداوم و وسيع در سطح استان ها  بدليل موقعيت اقتصادي یک منطقه

   ü    مهاجرت هاي مداوم اتباع افغانستان و پاكستان در منا طق مالاریاخیز بدليل مشكلات ناشي از جنگ و يا علل اقتصادي و عدم هماهنگي بين بخشي در خصوص تردد بي رويه و حركت سريع جمعيت.

3- علل اقتصادي :

   ü    ضعف شديد در بخش توسعه و گسترش تسهيلات اجتماعي و اقتصادي از قبيل آب و برق ، راه ، تلفن ، دسترسي به مركز بهداشتي درماني ، آموزش و پرورش.

       ü          وجود مشكلات اقتصادي در بين مردم بخصوص در مناطق روستائي و نداشتن قدرت خريد لوازم خنك كننده مانند كولر و پنكه.

       ü          نبودن سيستم صحيح دفع فاضلاب و وجود فاضلابهاي جاري در جداول روباز سطح شهر.

       ü          تخصيص ندادن اعتبارات لازم براي كادر روزمزدي كنترل مالاريا.

       ü          نياز به هزينه خيلي زياد براي اجراي كامل برنامه ها و جلوگيري از توقف يك برنامه شروع شده.

   ü    اعمال صرفه جويي در مبلغ پيشنهادي جهت كنترل مالاريا ( تا حد 40% ) و در نتيجه تامين نشدن بخش مهمي از تجهيزات مورد نياز مثل : كيف مراقبت ، جعبه لام ، پمپ و لوازم سمپاشي  محلول و لوازم آزمايشگاهي.

4- علل فني :

       ü          مقاومت بعضي از گونه هاي ناقلين نسبت به سموم حشره كش.

       ü          اگزوفاژي و اگزوفيلي بودن ناقلين كه امر مبارزه را دشوار مي نمايد.

       ü          وجود ناقلين متعدد با خصوصيات  ويژه اكولوژيك و مشكل مبارزه با آنها.

       ü          مقاومت انگل فالسيپارم نسبت به داروي كلروكين.

       ü          ناپايداري وضع اكولوژي و جغرافياي انساني.

       ü          آب و هواي گرمسيري ( درجه حرارت مناسب و رطوبت بالا در تمام طول سال )

       ü          فصل انتقال طولاني  ( تقريبا 12 - 10 ماه سال )

       ü          كمبود نيروي انساني ماهر در سطوح مختلف اجرائي. 

       ü          عدم استفاده بهينه از نيروهاي موجود و متخصص.

       ü          سپردن عمليات به اشخاصي كه در اين زمينه اطلاعات كافي نداشته يا آموزشهاي لازم را در اين زمينه نديده اند.

       ü          فرسايش شديد نيروي انساني و تجهيزات و لوازم بعلت شرايط سخت اكولوژيكي در مناطق مالاریاخیز.

       ü           استفاده از بودجه هاي برنامه مبارزه با مالاريا در ساير بخشها.

   ü     استفاده از وسايل نقليه اختصاص داده شده براي مالاريا براي انجام ساير امور بجز برنامه كنترل مالاريا و استفاده هاي  شخصي و جايگزين نمودن آنها با اتومبيل هاي فرسوده كه عمليات را با مشكل روبرو مي سازد.

5- مشكلات اجرائي :

       ü          ضعف در پشتيباني و تدارك بموقع  واحدهاي عملياتي.

       ü          نقل و انتقالات عشايري و كارگري.

       ü          وجود ساختمانهاي موقت نظير كومه ، كپر و چادر.

       ü          وسعت منطقه و پراكندگي روستاها.

       ü          پراكندگي فوق العاده جمعيت در مناطق روستائي.

       ü          نبودن راههاي ارتباطي مناسب و يا صعب العبور بودن آنها