بررسی های اپیدمیولوژیک پشه های آنوفل

بعد از خونخواري، شكم پشه متسع شده و به رنگ قرمز روشن در مي آيد كه پس از چند ساعت تغيير رنگ داده و به رنگ قرمز تيره تبديل مي گردد. سرعت هضم خون به درجه حرارت و رطوبت بستگي دارد. به همان نسبتي كه خون هضم مي شود و تخمك هاي سفيد داخل تخمدان بزرگتر مي شوند ، قسمت خلفي شكم به رنگ سفيد و قسمت قدامي به رنگ قرمز تيره در مي آيد  كه سرانجام با هضم تمامي خون خورده شده و رسيده شدن كامل تخم ها سفيدي تمام حجم شكم  را فرا مي گيرد، در اين حالت پشة باردار به دنبال جاي مناسبي براي تخم ريزي مي گردد و بعد از تخم ريزي ، پشه ماده بار ديگر خونخواري كرده و اين چرخه تكرار مي شود.

به فاصله زماني بين دو بار خون خوردن يك پشه كه در طي آن اعمال رسيدن تخم ها و تخم گذاري انجام مي شود سيكل گونوتروفيك ( Gonotrophic Cycle ) مي گويند و در دماي مناسب حدود 3-2 روز مي باشد.

v  يك دورة گونوتروفيك شامل مراحل زير است:

1- خون نخوردهUnfed )   (: در اين وضعيت شكم پشه كاملاَ از خون خالي بوده و شكم فاقد تخم مي باشد.

2- خون خورده ( Blood-Fed ): در اين وضعيت شكم پشه متسع شده و به رنگ قرمز روشن در مي آيد كه پس از چند ساعت تغيير رنگ داده و به رنگ قرمز تيره تبديل مي گردد.

3- نيمه باردار Half-Gravid ) ( : قسمت خلفي شكم به رنگ سفيد و قسمت قدامي به رنگ قرمز تيره در مي آيد. اين وضعيت كه نشان دهنده نقطه وسط هضم خون و رشد تخمدانها است.

4-باردار ( Gravid ) : در اين وضعيت تمامي خون خورده شده هضم گرديده و تخم ها بطور كامل رسيده شده است در نتيجه كل شكم به رنگ سفيد در آمده است.

تعيين وضعيت سني پشه ها Parus rate ) ( :

با بررسي وضعيت شكمي  پشه هاي آنوفل ماده و تشريح تخمدان مي توان تعيين نمود كه پشه هاي صيد شده در چه مرحله سني قرار دارند.  پشه هاي آنوفل را از نظر سني  به 2 مرحلة   نولي پاروس( Nuli Parus) ؛ پشه هاي تخم ريزي نكرده ؛ و پاروس (Parus) ؛ پشه هايي كه حداقل يك بار تخم ريزي كرده اند ؛ تقسيم  مي كنند و در بررسيهاي اپيدميولوژي مالاريا پاروس ريت ‍Parus rate) ( يعني نسبت پشه هايي كه تخم ريزي كرده اند به پشه هايي كه تخم ريزي نكرده اند را محاسبه مي نمايند

اسپروزوئيت ريت( Sprozoite Rate )  :

ميزان آلودگي ناقل به اسپروزوئيت ، به نام اسپروزوئيت ريت (Sprozoite Rate) ناميده مي شود و عبارت است از درصد ماده هاي ناقل كه اسپروزوئيت در غدة بزاقي آنها وجود دارد. اين ميزان در گونه هاي مختلف ، فصول مختلف ، و محل هاي مختلف متغير مي باشد. بعنوان مثال اين ميزان در  An.gambiae  و An.arabiensis   بين 5 –1 %  و در مورد ساير گونه ها از قبيل An.albimanus و An.culicifacies كمتر از 1% مي باشد.

در عمل مي توان گفت كه وقتي يك پشة ناقل به انگل مالاريا آلوده گرديد در تمام عمر آلوده كننده باقي مي ماند. دورة نسبتاَ طولاني مرحلة اسپوروگوني در پشه ها يكي از نقاط مهم در انتقال مالاريا مي باشد. زمان اين دوره با كاهش دماي محيط افزايش يافته و سبب قطع زنجيرة انتقال مالاريا گرديده و با افزايش دماي محيط  اين دوره كوتاهتر شده و انتقال مالاريا نيز به سرعت افزايش مي يابد. اسپروزوئيت ريت مسائلي مانند  ناقل اصلي بودن ، ناقل ثانوي بودن و فصل انتقال مشخص نموده و در ارزشيابي درمان همگاني مفيد مي باشد.