تعیین سطح حساسیت بالغین آنوفل ها نسبت به دوزهای تمایزی حشره کش ها

عباس پودات مربی دانشکده بهداشت و کارشناس ارشد حشره شناسی پزشکی

www.malaria.coo.ir   ،  www.malaria.blogfa.com

 يكي از فاكتورهاي موثر در شناسايي پديده مقاومت آنوفل ها نسبت به سموم تماس دادن آنها با دوزهای تمایزی حشره کش ها و ثبت میزان مرگ ومیر حاصل از تماس است.

 وسايل و مواد لازم  جهت انجام تست حساسيت بالغين : 

 با استفاده از استاندارد سال 1998 سازمان جهاني بهداشت نياز به تهيه وسايل زير مي باشد:

1-    كاغذ هاي استاندارد  WHO  ، آغشته به حشره كش و شاهد با اندازه  cm  15× 12

2-    لوله نگهداري ( Holding tuble ) به طول 125 ميلي متر و قطر 24 ميلي متر

3-    در تيغه اي شكل ( اسلايد ) كه در طرفين داراي سرپوشي قابل پيچ شدن است

4-    كاغذ سفيد تميز 15× 12 سانتي متر براي قرار دادن در لوله هاي نگهدارنده

5-    فنر های فلزي براي ثابت كردن كاغذ ها

6-    دو عدد آسپيراتور شيشه اي به قطر 12 ميلي متر و طول 35-30 سانتي متر

7-    چسب كاغذي يا برچسب

8-    جداول و فرمهاي استاندارد تست حساسيت  ( WHO ) 

 شرايط انجام تست حساسيت :

تست حساسيت در مكاني كه درجه حرارت و رطوبت كنترل شده و مناسب دارد  (دماي 30-25 درجه سانتيگراد و رطوبت نسبي 75-65 %)  و فاقد هر گونه عوامل اضافي براي ايجاد مرگ و مير در پشه ها باشد می بایست انجام گیرد. جهت جابجايي پشه ها میبایست دقت زيادي به عمل آید تا ميزان خطا در آزمايشات به كمترين حد ممكن برسد.

 روش انجام تست حساسيت :

براي انجام تست می بایست از روش استاندارد  WHO  استفاده شود ( شكل 1 ).  مطابق اين روش سن پشه هاي  انتخابی برای تست 3-2 روزه بوده و قبل از انجام تست معمولاً با محلول قندي 10%  تغذيه مي شوند. براي اين كار ابتدا پشه ها را به آرامي با كمك آسپيراتور از داخل قفس گرفته (حداكثر 6-5 پشه در هر بار) و به يك لوله نگهداري(Holding tube)  با علامت سبز كه داخل آن كاغذ سفيد معمولي قرار داده شده است منتقل می گردند. اين كار بايد به آرامي انجام شود تا به پشه ها آسيبي وارد نگردد. در هر لوله نگهداري تعداد 25-20 پشة ماده تغذيه شده با آب قند قرار داده می شود.

پس از آنكه كليه نمونه ها به لوله هاي نگهداري انتقال داده شدند با قرار دادن پنبه آغشته به آب قند 10%  به مدت يك ساعت بصورت عمودي در شرايط انسكتاريوم نگهداري شده تا در صورتي كه برخي از نمونه ها آسيب ديده باشند، مشخص شده و از تست حذف گردند. پس از آن كاغذ هاي آغشته به حشره كش را در لوله هاي تماس(Exposure tube)  با علامت قرمز، قرار داده و توسط گيره هاي فلزي می بایست ثابت گردند.

سپس لوله هاي تماس را به لوله هاي نگهداري متصل نموده و با باز كردن كشوي بين دو دسته لوله ها، به آرامي و با فوت پشه ها را وارد لوله هاي تماس نموده و زمان ثبت گردد .

بر اساس دستورالعمل سازمان بهداشت جهاني. در زمان تماس نمونه ها با كاغذ هاي آغشته به حشره كش  (معمولا 1 ساعت) ، لوله هاي تماس بايد بصورت عمودي قرار داده شوند ( مطابق با شكل 1) . همچنين براي مشخص شدن هر لوله، اتيكت هايي بر روي آن نصب مي گردد كه اطلاعات مورد نياز از  قبيل سوش تست شده، جنس، تعداد نمونه ها، تاريخ انجام تست، ساعت شروع تماس، ساعت پايان تماس، نوع و غلظت حشره كش را  مي توان بر روي آن يادداشت كرد.

پس از پايان زمان تماس، نمونه ها بایدً به لوله هاي نگهداري منتقل شوند و به مدت 24 ساعت در انسكتاريوم در شرايط مناسب (نور كم، دماي 30-25 درجه سانتيگراد و رطوبت نسبي 75-65 %) نگهداري شوند. در طي اين مدت، پنبه آغشته به آب قند در اختيار پشه ها قرار گیرند.

براي عدم دسترسي مورچه ها به نمونه ها، پايه هاي قفسه هاي محتوي نمونه ها می بایست در ظروف محتوي آب قرار داده شود. براي تامين رطوبت لازم می توان از وسایل رطوبت ساز یا حوله مرطوب استفاده نمود. پس از گذشت 24 ساعت نتايج تست ها باید قرائت گردد (براي شمارش راحت تر، پشه هاي زنده را با پنبه آغشته  به كلروفرم بيهوش می توان بیهوش نمود). در هر تست عمدتاً براي هر غلظت 4 تكرار و براي هر تكرار  25-20 پشه مادة تغذيه شده با آب قند و دو لوله شاهد در نظر گرفته شود.

 تجزیه و تحلیل نتایج حاصل از تست:

پیش از مشاهده نتایج تست اگر پشه هاي شاهد اصلاً مرگ و مير نداشته يا كمتر از 5%  مرگ و مير داشتند، تست كاملاً صحيح در نظر گرفته شود ولی در صورتي كه پشه هاي شاهد بين 20-5% مرگ و مير داشتند نتايج با فرمول ابوت (Abbot) اصلاح گردد. همچنين در صورتی که مرگ و مير شاهد بيش از 20%  باشد، تست غیر قابل قبول بوده و مي بایست تكرار گردد.

 % مرگ و مير شاهد - % مرگ و مير تست

                        100 ×  -----------------------------  =  فرمول ابوت  ( Abbot )

      % مرگ و مير شاهد - 100

 بر اساس دستورالعمل سازمان جهاني بهداشت در صورتي كه مرگ و مير حشرات مورد تست پس از 24 ساعت نگهداري بين 100- 98 %  باشد، اين حشرات نسبت به حشره كش تست شده حساس هستند. در صورتي كه مرگ و مير حاصل بين 97-80%  باشد، احتمال مقاومت در اين حشرات وجود دارد و روشهاي تكميلي جهت اثبات قطعي مورد نياز است. اگر مرگ و مير در جمعيت تست شده كمتر از 80%  باشد و با وجود 2 يا 3 برابر كردن مقدار دوز تمايزي، در مرگ و مير حاصل افزايشي مشاهده نگردد، می گوییم پديده مقاومت در اين حشرات ظهور كرده است و اين جمعيت نسبت به حشره كش تست شده در غلظت مورد نظر مقاوم مي باشد.